خلد برين ( فارسى ) — الصفحة ٥٣٠

گفتار در ايراد بعضى از قضاياى زمان دولت اسماعيل ميرزا كه بعد از قضيهء خلفا از جلبات خفا به منصهء ظهور رسيده عبرت افزاى ديدهء ارباب ديد گرديد

مساكن ايشان را به جاروب نهب و غارت رفته زنان و فرزندان ايشان را به رسوائى كه كس مبيناد در كوچه و بازار سر برهنه و عريان به هر طرف دوانيدند .

بعد از اين سانحهء عبرت افزا چون طايفهء استاجلو را در هرات مجال اقامت نماند متفرق و پريشان به هر طرف گريزان شدند و بسيارى از آن جماعت پريشان حال و غارت‌زده خود را از آفتاب حوادث به سايهء حمايت ابراهيم سلطان پسر شاهقلى سلطان كه حاكم سرخس بود رسانيده جمعى نيز روى توجه به درگاه معلى آوردند و از اين رهگذر ، پادشاه بحر و بر و شهريار هفت كشور يعنى نواب گيتىستان فردوس مكان كه در آن اوان در سن شش هفت‌سالگى آفتاب عالمتاب افق خراسان و پرتو انوار اقتدارش بر ساحت ملك هرات تابان بود بى لله و خدمتكار و مدتى بىمعاون و انصار ماند . و آنان كه از طايفهء افشار و غير ايشان بر هرات دست يافته بودند از بيم بازخواست و مؤاخذهء خوى بهانه‌جوى اسماعيل ميرزا زياده التفاتى به آن حضرت نمىنمودند .

و چون خبر اين واقعهء عبرت اثر به اسماعيل ميرزا رسيد بناى بازخواست آن جرأت سرشار را بر تغافل گذاشته گوش به آن نداشت و امير الامرائى و ايالت هرات را نخست به اروس سلطان والى سابق شروان ارزانى داشت و اروس سلطان مذكور آب هرات را نخورده بود كه آن منصب و الا را به تغيير وى به عليقلى بيك ولد سلطان حسين بيك نوادهء دورميش خان كرامت فرموده رايت اقتدارش را به علاوهء شرف مصاهرت اين دودمان و خطاب خانى و امير الامرائى به ذروهء آسمان افراشت .

اما اعيان طايفهء استاجلو كه در درگاه معلى گرفتار زندان بى - التفاتى اسماعيل ميرزا بودند كار زندگانى برايشان به نحوى دشوار گرديد كه هيچيك از ايشان را بىتفرقه و تشويش كشتن و بستن شبى به روز و روزى به شب نمىرسيد و در بحر اضطراب گردابى طوفانى سرگردان بودند و نمىدانستند كه از آن درياى خوف و