خاطرات و خطرات ( فارسى ) — الصفحة ٣١٣
مكتوب ديگر خيابانى 25 ربيع الاول 1336
تلگراف حشمت الدوله بخيابانى از باغ به تبريز
تلگراف حشمت الدوله بخيابانى از باغ به تبريز
خدمت آقاى حاج سيد المحققين دامت بركاته ، بنده بواسطهء كثرت امورات مهمه همهروزه در تلگرافخانهء باغ حاضر و همين كه تلگراف محترم مقارن غروب وصول شد جواب اطلاع دادم كه براى اصغاى مطالب حاضرم .
در هرحال مفاد تلگراف حضرتعالى را به اطلاع آقايان وزراء رساندم ميفرمايند از به دو تشكيل كابينهء حاضره از توجه بامور و آسايش اهالى آن ايالت مضايقه نشده و نهايت علاقمندى ابراز گرديده و بقدرى كه در حدود امكان است فروگذارى نيست . در هر مورد كه حوائج آنجا از طرف دولت استعلام و وسايل لازمه استفسار شده فقط در باب تنخواه اظهار حاجت فرمودهايد كه براى تهيهء آنهم اقدام شده و بيست هزار تومان عجالتا تصويب و قرار شد از طرف وزارت ماليه برات شود و ليكن تصديق ميفرمائيد كه با اين وجوهات قليل در مقابل اين مصارف كثيره كه همهروزه هم بواسطهء ظهور حوادث تازه محل خرج آن زيادتر مىشود وفا نخواهد كرد و تنخواه عمده را بايد از خارج استقراضا تهيه و ايصال داشت . براى اعضاى كابينهء حاضره هم تدارك اين قبيل وجوهات بطوريكه متضمن شرايط غير مناسب و مضر به استقلال نباشد چندان كار آسانى نيست .
مسأله مدتى تا انجامش فاصله پيدا مىكند وطنپرستان حقيقى نبايد از اين نكته غافل شده و نسبت به اين كابينه و شخص بنده نسبت تسامح بدهند . در هرحال براى تكميل و تهيهء قوا در نتيجهء مساعى مقام محترم رياست جليلهء وزراء وجهى تدارك شده كه انشاء اللّه اين هفته قرار وصول آن داده و براى مصارف لازمهء آن ايالت هم بمرور ارسال و تخصيص داده مىشود . آقاى حاج مخبر السلطنه هم كه سابقه و روابطشان با افراد آقايان مليون آنجا معلوم است به سمت ايالت نامزد شدهاند انشاء اللّه تا آخر هفته حركت ميفرمايند . اميد است با معاضدت دولت و ملت كه امروز هردو حكم واحد دارند ، از مشكلات و مخاطرات بتفضل خداوند جلوگيرى شود .
ابو الفتح طباطبائى .
صحبت غير رسمى از حركت من به آذربايجان هست ولى رسما مذاكره نميشود ، كسى هم نيست . محمد حسن ميرزا وليعهد را به افتضاح از تبريز بيرون كردهاند ، عين الدوله و سپهسالار را هم عذر خواستهاند ، در تهران سهل است كلاه را كجگذاردن و باد زير بغل انداختن .
از خيابانى تلگرافى رسيد خطاب بوثوق السلطنه كه فلانى اگر ميآيد تنها بيايد ، آذربايجان را آزادى ستان كردهاند و دستهء قشون ملى تشكيل دادهاند .
خيابانى در يكدو مراسله مرا هم مسلك محترم خطاب مىكند ، در مراسلهاى از اوضاع و اشخاص شكايت مىكند و ميگويد باز در اين دوره اميدوارى بامثال وجود محترم حضرت عالى است بلكه با يكنوع تدابير علمى و عملى نقشهاى در اصلاح اين امور پاشيده بكشند كه خير عموم ناس در آن باشد و از قرارى كه شنيدهام كابينه به حمد اللّه تشكيل شده و يك وزارتخانه بوجود مبارك مزين شده .
اميدوارم آنچه منظور نظر خيرخواهان دولت و ملت است بتوجه حضرت اشرف عالى به عمل بيايد محمد خيابانى .
مكتوب ديگر خيابانى 25 ربيع الاول 1336
مكتوب ديگر خيابانى 25 ربيع الاول 1336
هممسلك محترم معظم ، دستخط مبارك زيارت ، از تفقد و يادآورى آن وجود مقدس مفتخرا تشكرات خود را تقديم مىدارم ، نسبت بآقاى اعتضاد الملك البته لازمهء هممسلكى منظور و معمول خواهد شد ، اميدوارم از حسن نيت ايالت جليله و مساعدت و همراهى آقاى معزى اليه كارها بر وفق مرام انجام پذيرد و بمناسبت ورود حضرات هيجان اهالى باندازهاى سكونت يافته و يك حالت انتظارى حاصل آمده و افكار عامه به اين نكته قانع شده كه بايد مدتى را مهلت داد تا ايالت بتواند با فراغت بال و آسودگى خاطر از احتياجات محلى اطلاع بهم رسانده و اسباب كار را كاملا بدست گرفته و دارا باشد .