جواهر الأخبار ( فارسى ) — الصفحة ١٤٨

تفصيل احوال خسرو بىمثل و پادشاه بىمثال از آغاز تا انجام

جلال الدين محمد پشت بوده اين تاريخ اوست .

« تاريخ »

جلال الدين محمد تيز قبره * زدند آتش به كون حيز او خوش

اگر گويند سال فوت او چيست * بگو تاريخ آن « حيز در آتش » ( 930 )

مير قوام الدين حسين اصفهانى را در صدارت شريك مير جمال الدين محمد استر آبادى كردند ، بغايت فاضل و دانشمند بود جميع علوم را نيكو مىدانست شعر نيكو مىگفت ، اين مطلع از اوست . « مير قوام الدين صدر » :

چون خيالت نرود هرگزم از پيش نظر * صد رهت بينم و گويم كه خيال است مگر

جواب اين مطلع آهى است . « آهى » :

هر گه آيم برت اى سرو قد سيمين بر * سايه در پاى من افتد كه مرا نيز ببر

سال احدى و ثلاثين و تسع مائه ( 931 ) طوايف به هم افتادند ، و ميانهء ديو سلطان و كپك سلطان آغاز كلفت و ناسازى شد و به هم در نساختند و نرد دغا باختند . ديو سلطان صلاح خود در آن ديد كه از اردو بيرون رود و با امراى سرحد همزبانى و اتفاق كند .

مقارن اين حال از خراسان خبر ازبكيه آمد . « ميرزا قاسم [ گونابادى ] » « 1 » :

كه آمد شتابنده اى همچو برق * در آب و در آتش ز پا تا به فرق

رساند از خراسان بدان انجمن * يكى درج مشحون چو گل از چمن

كه خيل سلاطين [ چنگيز ] « 2 » نژاد * نهادند پا در طريق فساد

همه جنگجوى و همه پر ستيز * گذشتند از آب آمويه نيز

از ايشان خراسانيان در عذاب * به يكباره شد ملك ايران خراب

بر آن قوم پر كينه سرور عبيد * چو شير دمان كرده آهنگ صيد

پر از فتنه ملك خراسان از اوست * چو دلهاى عشاق ويران از اوست

( 1 ) . دربارهء شرح زندگانى وى رجوع شود به : حبيب السير ، ج 4 ، صص 608 و 616 تا 617 و رجال حبيب السير ، صص 264 تا 265 و احسن التواريخ ، ج 2 ، صص 596 تا 597 و خلاصة التواريخ ، ج 1 ، صص 390 تا 443 . ( 2 ) . متن : چنگز .