خاطرات ممتحن الدوله ( فارسى ) — الصفحة ٢١٣

ورود به حاجى ترخان

فراموش شد كه ملاقات خود را در عمارتى در انزلى هنگام حركت به طرف حاجى ترخان با مرحوم ميرزا يوسف خان مستشار الدوله به قلم آرم . معزى اليه به اتفاق مرحوم مهندس الممالك غفارى هم‌شاگردى سابقم از طرف مرحوم سپهسالار براى خريد آرد و گندم به روسيه مىرفتند . يك شب و دو روز در انزلى باهم بوديم .

معلوم شد كه ميرزا نظام مهندس الممالك در اين مسافرت خيال گذشتن از روسيه و رفتن به پاريس دارد كه كتابهاى خودش را به ايران حمل نمايد .

بنده چون ديدم كه در اين مأموريت همكارانى و رقبايى دارم به فوريت به طرف حاجى ترخان عزيمت كردم كه قبل از حضرات خريد خود را نموده تا بعدا به زحمت نيفتم . اين بود كه به محض رسيدن به ساراتف شروع به خريد نموده با تجار و فروشندگان آردهاى مختلف قرارداد و پيمانها نوشته و منعقد و امضا نمودم و از هرجنس و نوع آرد نمونه‌بردارى در كيسهء سر به مهر گرفتم كه از همان نمونه به انزلى حمل نموده در آن بندر تحويل گماشتگان حكومت گيلان بدهند و قبض رسيد مأخوذ دارند و قيمت را در سه قسط از ملا حاجى آقا بگيرند و يك قسط هنگام امضاء كنترات و پيمان معامله . يك قسط پس از تحويل به بندر انزلى و قسط سوم پانزده روز بعد از تحويل و دريافت قبوض آرد در مقصد .

هنوز پانزده روز از ورود بنده به ساراتف نگذشته بود كه مأموريت من انجام گرفته بود ، لهذا كيسه‌هاى نمونهء آردها را با مقدارى آرد كه براى آذوقهء خانهء خودم خريده بودم برداشته به طرف حاجى ترخان و از آنجا مستقيما به انزلى حركت كردم و چند روز بعد به انزلى رسيده و ده ساعت بعد به خدمت جناب معين الوزاره رسيدم و به محض ورود از او استدعا كردم مقرر دارد ميرزا عبد الوهاب مستوفى و احمد على خان حاضر شوند و صورت حسابهاى خريد و نمونه‌ها را رسيدگى نموده مأموريتى به انزلى اعزام دارند كه طبق نمونه‌ها آردهاى خريدارى شده را تحويل بگيرند و احتياط كرده يك كيسه از هريك از نمونه‌ها به اضافهء پيچات روسى را به مهر جناب نايب الحكومه و احمد على خان و ميرزا عبد الوهاب مستوفى رساندم كه همراه خود به طهران حمل نمايم كه از بعضى اتهامات محتمله در حق خود جلوگيرى نموده باشم .