خاطرات ممتحن الدوله ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٣

مأمور سرپرستى ارامنه

را با همراهى مرحوم عزيز خان سردار كه در آن‌زمان پيشكار وليعهد مظفر الدين ميرزا بود به سزا رسانديم و اين موضوع خيلى اسباب امتنان فرانسويها گشت و به تقاضاى آرشوك كروزل از دولت فرانسه به يك قطعه نشان ذيشأن درجهء دوم لژيون دونر « 1 » سرافراز آمدم . اما پس از اين اتفاق از ترس اينكه مبادا سوء قصدى به من بشود ديگر در شهر اورميه نماندم و بدون اجازهء قبلى به طهران آمدم چه در آن‌زمان اكراد متعصب درصدد انتقام و قتل من بودند .

اين موضوع اسباب بىلطفى مرحوم وزير نسبت به من گشت . چرا كه مكرر مىفرمود : من خيال داشتم ترا درجه به درجه ترقى داده به مقامات عالى برسانم و تو قدر مقام خود را ندانسته افسار پاره كردى ! . . .

تقريبا يك دو سال حضرت وزير نسبت به من بىلطف بود و به من كار رجوع نكرد تا سال قحطى و مجاعه يك هزار و دويست و هشتاد و هشت هجرى قمرى كه مرحوم حاجى ميرزا حسين خان از سفارت كبراى اسلامبول منفصل گشته و به‌جاى او بدوا مرحوم حسنعلى خان اميرنظام گروسى سفير كبير شد . چون نتوانست به همان روال سياست و پلتيك حاجى ميرزا حسين خان در اسلامبول كار كند پس از يك سال استعفاء داده و به‌جاى او بر حسب مشورت حاجى ميرزا حسين خان مرحوم حاجى شيخ محسن خان وزيرمختار لندن به سفارت كبراى اسلامبول منصوب شد .

حاجى ميرزا حسين خان در سال 1286 قمرى هجرى مطابق 1246 شمسى كه ناصر الدين شاه به كربلا تشريف برد و حاجى ميرزا حسين خان از اسلامبول به بغداد آمد و لوازم پذيرايى شاه را در عتبات به خوبى فراهم آورد و شاه در حرم مطهر به حاجى ميرزا حسين خان به قيد قسم صدارت ايران را به او وعده نمود و در ركاب خود او را به طهران آورد و وزارت عدليه را به ايشان رجوع نمود و در حقيقت شالودهء وزارت عدليهء قانونى را ايشان بنياد نهاد و ريخت .

در آن سال خشكسالى غريبى دست داده بود و سه نفر از طرف شاه مأمور گشتند كه از روسيه آرد به طهران بياورند كه موجب رفاه حال اهالى پايتخت به عمل آيد .

( 1 ) - Legion d , Honneur بزرگترين نشان ملى فرانسه است كه در سال 1802 توسط ناپلئون امپراتور فرانسه ايجاد گرديده . ( ش )