خاطرات ممتحن الدوله ( فارسى ) — الصفحة ١٩٢
دعوت به قصر آرشيدوك
روسيه واقع گشته بود مىرفتم .
هنگامى به سفارت ورود نمودم كه آرشيدوك نيكلا شاهزادهء والامقام دوستانه ورود به سالن سفير ايران نموده بود و مشغول شرب چاى بود كه بنده به سالن داخل گشتم و با همان لباس سفر كه به تن داشتم .
مرحوم ساعد الملك بسيار آدم صاف و صادق ، سالم و خوبى بود و ميرزا اسد الله خان كه بعدها ملقب به ناظم الدوله گرديد و حكمران فارس و بعد حاكم تهران شد نايب اول سفارت پطرزبورغ و ميرزا داود نام مترجم و ميرزا مهدى نام منشى سفارت بودند .
جناب ساعد الملك بنده را مثل يك صاحب‌منصب محترم وزارت خارجه به شاهزاده آرشيدوك معرفى نمود و طرف توجه واقع گشته مدتى با بنده به زبان فرانسه تكلم و صحبت نمود . چون جوان [ بودم ] و جديدا از مكاتب و مدارس بيرون آمده بودم در ضمن مذاكره بعضى از اشعار شعراى بزرگ فرانسه را به‌موقع مى - خواندم كه باعث تمجيد شاهزاده مىگشت .
دعوت به قصر آرشيدوك
دعوت به قصر آرشيدوك
از جناب ساعد الملك خواهش كرد كه شب بعد كه سفرا مهمان ايشان خواهند بود مرا هم در خدمت خود بدان مهمانى ببرند .
چيزى كه اسباب خوشوقتى بنده در آن‌موقع گشت اين بود كه وزيرمختار خدمت آرشيدوك عرض كرد كه مستقيما اين دعوت را از خود بنده بفرمايد و شاهزاده تصديق كرد .
( در آن‌زمان اگر يك وزيرمختار ديگرى از ايران بود بعلاوه اينكه بنده را به حقارت معرفى مىكرد فورا در جواب آرشيدوك لفظ اطاعت مىشود را به زبان مىآورد . مثل اينكه من زيردست ايشان هستم ولى اين عمل بالعكس از بنده تجليل و به مقام و منزلت من اضافه شد ) .
ساعتى بعد كه شاهزاده به منزل خود رفت ، رقعهء رسمى دعوت‌نامه به توسط يك نفر آجودان خود كه مقام ياورى در فوج گارد امپراتورى داشت به‌عنوان اينجانب رسيد و جواب قبول دعوت را خواهش نموده بود كه داده شد .