خاطرات ممتحن الدوله ( فارسى ) — الصفحة ١٨٢

بىادبى محسن خان نسبت به وزير خارجه

ديوانى در حقش برقرار بود داخل خدمت مسيو شانو آن تاجر فرانسوى كه در كاروانسراى حاجب الدوله اطاق تجارت چينىفروشى داشت وارد گشته و عيالش را هم به خانهء ارباب برده بود .

موضوع به حضرت وزير عرض شده بود . هرقدر آقاى محمد را نصيحت فرموده بود كه از خدمت آن تاجر فرانسوى خارج شود قبول نكرد و مرحوم وزير خشم نموده عصبانى گرديد و دستور داد مواجب او را مقطوع و خودش را از نوكرى ديوان اخراج نمودند و اين فقره را به جناب حاجى خان نوشته بود و حاجى - خان بر حضرت وزير خارجه ياغى شده بود . اين بود كه در حضور من نسبت به وزير خارجه زبان‌درازى مىكرد .

جناب حاجى خان يك ماه مرا در لندن معطل كرد و ابدا اقدامى در احراى امر وزير ننمود . تا اينكه غلام چاپار وزارتخارجه از طريق اسلامبول و پاريس به لندن آمد :

در آن‌زمان چون پست داير نبود هرماه يك غلام چاپار از وزارتخارجه به اروپا مىآمد و كاغذهاى وزارتخانه را به سفراى اروپا مىرساند و از طريق پطرز - بورغ به ايران مراجعت مىنمودند . بنده هم بايستى در جواب امر وزير كه سئوال از پيشرفت مأموريت بنده شده بود راپرتى معروض دارم . لابد مشروحه‌اى به حضور آن مرحوم بطور راپورت معروض داشت و شروع مطلب را از دلتنگى جناب حاجى خان از وجود مقدس نموده بود كه جناب حاجى خان شارژ دافر از دست - پروردگار آن حضرت و با وجود ارادت و بندگى و بستگى كه حاجى خان بدان وجود مقدس محترم دارد نبايستى مواجب عموزاده و اخ الزوج ايشان مقطوع گردد .

بهتر اينكه براى تشويق حاجى خان به ارادت صميمانه به آن وجود مقدس مواجب محمد آقا به او اعاده شود و براى مزيد تشكرات مشار اليه يك رتبه بر مقام نوكرى ايشان افزوده گردد و از شارژ دافرى به ترفيع رتبه وزير مقيمى سرافراز آيد و در آن راپورت خيلى تشكر از سلوك حاجى خان نسبت به خود نموده و پاكت خود را بسته سرش را چند جا لاك و مهر كرده تسليم غلام چاپار نمودم .

جناب حاجى خان كه جواب تحريرات وزارت خارجه را نوشته به غلام داده بود سؤال كرده بود كه آيا ميرزا مهدى خان هم جواب و راپورت به وزارت خارجه