تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٩
گفتار ششم درآمدن عثمانيان به آذربايجان
گفتار ششم درآمدن عثمانيان به آذربايجان
گفتار ششم درآمدن عثمانيان به آذربايجان
چنان كه گفتيم چون دولت عثمانى پا بجنگ نهاد در مرزهاى ايران در همه‌جا شور برخاست . زيرا از يكسو كردان بنام جهاد يا بآهنگ تاخت و تاراج سخت بشوريدند ، و از يكسو مجاهدان ايران در چند جا بجنگ و كوشش برخاستند . چنان كه امير حشمت و ياران او از مرز « بازرگان » به خاك ايران درآمده با روسيان به نبرد پرداختند و فشنگچى و همدستان او از سوى ساوجبلاغ بكوشش برخاستند . از يكسو نيز سپاهيان عثمانى در چندجا پا به خاك ايران گزاردند . در پيرامون ارومى آشوب بيش از ديگر جاها بود و در چهار سال زمان جنگ جهانگير اين شهر بيش از همه شهرهاى ايران آسيب يافت .
در پيرامون ارومى گذشته از داستان روس و عثمانى كردان و آسوريان مايه گرفتارى ديگرى بودند . كردان بتاخت و تاراج خو كرده هميشه چشم به راه فرصتى مىنشستند كه بيرون ريزند و هرآبادى كه بجلوشان آمد تاراج كنند . آسوريان نيز كه از ساليان دراز در زيردست مسيونرهاى آمريكا و فرانسه كينه مسلمانان را در دل گرفته و پس از آمدن روسيان بايران خود را بايشان بسته بودند براى رسانيدن هرگونه گزند و آسيب بايرانيان آماده مىايستادند و اين هنگام روسيان تفنگ و افزار جنگ به آنان داده بودند .
در مهرماه كه هنوز عثمانى بجنگ در نيامده بود كردان رشته ايمنى را گسستند و روز هشتم آبانماه بود كه دسته‌هاى انبوهى از ايشان ناگهان از كوههاى خود سرازير شده و از مرز ايران گذشته و بآباديهاى خاك ايران ريختند و بىآنكه