تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — الصفحة ٣١

گفتار پنجم دودلى آزاديخواهان

ناصر خان پيش از گشاده شدن قزوين با دست مجاهدان كشته شده بود كميته ستار گناه او را درخور بخشايش ندانسته فرمان كشتنش را داد و روز پنجشنبه بيست‌وهفتم خرداد با دست مجاهدان كشته گرديد . همين كه اين كار رخ داد و خبر پراكنده گرديد در زمان قونسول روس بيرقى همراه برداشته به خانه غياث نظام آمد و زن او را پيش خود خوانده چنين گفت : مجاهدان با اين كينه با خاندان شما زيانهاى ديگر خواهند رسانيد و من اين بيرق را آورده‌ام تا بر بالاى در خانه بزنيد و در پناه دولت امپراتورى باشيد تا ايمنى پيدا كنيد . زن غياث نظام كه دختر يكى از بزرگان ايلها و خود زن شيردل و غيرتمندى بود آن را نپذيرفته پاسخ داد اگر مجاهدان اين فرزندان مرا نيز بكشند اين نخواهم كرد كه زير بيرق شما بيايم . قونسول خواست پسر بزرگ غياث - نظام را با خود همداستان گرداند او نيز با كم سالى آن را نپذيرفت . قونسول تيرش بنشانه نخورده از آنجا بيرون رفت . اين خبر چون بكميته رسيد از غيرت آن خاندان خوشنود شدند و از كاريكه كرده بودند پشيمان گرديدند و بيدرنگ يفرمخان را روانه نمودند كه پيام خرسندى كميته را به آن زن شيردل برساند نيز جنازه غياث نظام را كه هنوز بر روى خاك بود بجايگاه خود رساند . يفرمخان با دسته مجاهدان به آنجا شتافته آنچه نوازش و دلجويى بود بجا آورد و جنازه غياث نظام را باشكوه و موزيك از آنجا بيرون آورد و از اينسوى مجاهدان و همه سردستگان بايشان پيوسته او را تا گورستان برسانيدند . نيز بنام كميته در مسجد مجلس ختم برپا نمودند . كوتاه سخن آنچه ميتوانستند از نوازش و مهربانى درباره آن خاندان دريغ نگفتند « 1 » .

بارى آزاديخواهان و درباريان بدينسان روز مىگزاردند . در اين ميان كاركنان روس و انگليس از تلاش در نگهدارى محمد عليميرزا بازنايستاده دمى آرام نميگرفتند تا آنجا كه گفتگوى فرستادن سپاه بقزوين را بميان آوردند و آشكاره بيم ميدادند كه هرگاه شورشيان آهنگ تهران داشته باشند سپاهيان ايشان بجلوگيرى خواهند بر خاست . اين خود شگفت است كه از آغاز مشروطه هميشه نمايندگان روس در سويى و نمايندگان انگليس در سوى ديگر بودند و چنان كه ديديم بهنگام بمباردمان دار الشورا

( 1 ) اين داستان را در روزنامه انقلاب نوشته و در يادداشتهاى آقاى فرينا نيز آورده است