تاريخ هيجده ساله آذربايجان ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٧
گفتار چهارم آدمكشيهاى صمد خان
نيز دانسته نيست ولى اين اندازه بيگمان است كه كشتن اين سه كس از اين روزها كه ما گفتگو ميداريم بيرون نبوده اينست آنها را در اينجا ياد مىكنيم و آنچه دانسته‌ايم مينگاريم :
شادروان ميرزا محمود از مردم سلماس و از علمايى بود كه هوادارى از مشروطه مينمودند و در اين راه كوششها به كار برده بود و چون در سال 1288 بنمايندگى از شهر ارومى براى برگزيدن نمايندگان دار الشورا به تبريز آمد و آن كار را انجام دادند ديگر بازنگشته در تبريز ماند ، انجمن او را به عدليه برگماشت و گويا يكى از داوران استيناف مىبود ، و چون اين گونه كسان هيچيكى بيمى درباره خود نداشتند پس از چيرگى روسيان او نيز در شهر مانده بجايى نرفت و در خانه خود مىنشست ، ولى از آنجا كه مردم هميشه از داوران رنجيدگى نمايند و راست و دروغ بديهايى از ايشان گويند بويژه در آن زمان كه عدليه تازه بنياد يافته بود و زورمندان چشم ديدن آن را نداشتند بدگوييها مىكردند . كسانى از آنان در اينهنگام فرصت يافته از ميرزا محمود بدگويىها نزد صمد خان نمودند و آن درندهء خونخوار كه در پى چنين بهانه‌اى مى - گشت در زمان كسانى فرستاد و ميرزا محمود را پيش خود خواند ، و او چون آمد صمد خان نخست نكوهشهايى نمود و زخم زبان دريغ نگفت سپس سنگدلانه دستور داد چشمهاى او را كندند ، سپس نيز گفت او را كشتند . بدينسان يكمرد غيرتمندى را با شكنجه نابود گردانيد . كسانى گفته‌اند : زبان او را نيز بريدند و پرفسور براون اين را در كتاب خود آورده . ولى ما آگاهى دربارهء آن بدست نياورده‌ايم و گويا چيزى باشد كه بر داستان افزوده‌اند .
اما حاج احمد نقاش و حافظ افندى : مىبايد حاج احمد را نيك شناخت ، كسانى او را خونخوار مىستايند و كشتن كسان بسيارى را بنام او مىبندند ، ولى گويا به آن اندازه‌ها نيست . اينمرد از آغاز جنبش آزاديخواهى در تبريز پا در ميان ميداشت و يكى از سردستگان بشمار ميرفت و در كارهاى سخت هميشه پا بميان مينهاد ، در جنگ - هاى سال 1287 نيز در تبريز بوده و در آنهنگام است كه ميگويند كسانى را از بد - خواهان مشروطه كه گرفتار شده بودند در ارك كشته است ، ولى سپس بقفقاز رفته و