تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢١

حكايت بيست و ششم در منع فرمودن از زر بسود دادن و معاملات به عين « 10 » فاحش

هزار مسلمان و مغول قرض بستدند و مالهاى ايشان جمله تلف شد و آن قوم بعضى بمردند « 1 » مظلمه در گردن و بعضى را خان و مان و املاك و اسباب در سر آن كار شد چنان كه همگنان براى العين ديدند و شنيدند و تمام واقف‌اند كه هيچ مبالغه نرفت بلكه به نسبت واقع اين گفتار نمودارى

S . fol . 332 v .

و از بسيار اندكيست « 2 » و تدارك چنين امور معظم كه بمرور ايّام در دماغهاى خواص و عوام راسخ گشته باشد و بسبب اغراض مذكور تمامت شهزادگان و خواتين و امرا و وزرا و بتيكچيان و اكابر و ملازمان با آن سياه‌كاران بعنايت و بعضى را قرض بريشان و بعضى را خدمتى قبول كرده و بعضى با ايشان شريك شده و هرچند پادشاه عادل و باسياست و صاحب شوكت باشد مشكل تواند كرد الّا بحكمت و كفايت و عقل « 3 » تمام پادشاه خلّد ملكه « 4 » انديشهء مبارك فرمود و دانست كه مادهء مجموع اين فسادها زر بسود دادن و ستدن است و چون از آن منع فرمايد هم تقويت شرع نبوى كرده باشد و هم خلائق را از ورطهء ضلالت با جادهء هدايت آورده و ببركات « 5 » منع ربا « 6 » چندين خلل معظّم مندفع گردد و بعد از آن « 7 » انديشه در شعبان سنهء ثمان و تسعين و ستمائه حكم يرليغ روانه فرمود كه در تمامت ممالك هيچ آفريده ربا ندهد و نستاند و اكثر مردم كه بدان معتاد بودند منكر شدند و بعضى اكابر كه مجال داشتند ميگفتند كه طريق معاملات بكلّى مسدود گردد پادشاه خلّد ملكه « 8 » فرمود كه جهت آن ميفرماييم تا راه معاملات نامحمود مسدود گردد بعضى جهّال اصحاب الغرض « 9 » تقرير كردند كه بهروقت جهت خزانه وجوه نقد « 10 » به كار بايد و اگر بحكام ولايات به قرض « 11 » ندهند « 12 » از اداى مال عاجز آيند پادشاه اسلام « 13 » و وزراء او فرمودند كه اينجا از هيچ حاكم و متصرّف زر « 14 » نميخواهيم و حكم جزم فرمود كه هر آفريدهء كه زر بسود دهد « 15 » بمعامل ديوان « 16 » نگذاريم كه از اصل و مرابحه هيچ ستاند و بكرّات

( 1 ) - L . om . ( 2 ) - . . . اندك از بسيارست : L . , P . , W . ( 3 ) - نضل : L . ( 4 ) - خلد ملكه : W . om . ( 5 ) - ببركت : L . ( 6 ) - ريا : W . ( 7 ) - اين : L . ( 8 ) - خلد ملكه : W . om . ( 9 ) - صاحب غرض : L . ( 10 ) - به قدر : W . ( 11 ) - قرض : L . , P . ( 12 ) - دهند : W . ( 13 ) - خلّد ملكه : L . , P . add . ( 14 ) - W . om . ( 15 ) - دهند : S . ( 16 ) - W . om .