تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٠

حكايت بيست و ششم در منع فرمودن از زر بسود دادن و معاملات به عين « 10 » فاحش

عهد او مقاطعان ولايات خسيس‌ترين ابناء زمان « 1 » بودند و چون عادت او دانستند كه گاوى بگوشى مىفروشد مقاطع مبالغ « 2 » وجوه بسود گرفته بخدمتى بدادى آنچه ده دينار ارزيدى ببيست دينار گرفته بسى دينار بوى دادى و او قبول كردى و بعد از آن گفتى جهت مال ديوان وجهى به كار مىبايد مقاطع مطلق گفتى كه اينجا « 3 » زر بسود ميدهند و آن مقدار كه بخدمتى دادم بهزار حيله ميسّر شد او گفتى ترا « 4 » زيانى « 5 » نباشد چنانچه بستانى بوجه بما ده آن شخص « 6 » چون مجرّد قبالهء كه بازمىداد و اصل و مرابحه از مال محسوب مىداشتند هرچه ده مىارزيد روانى بسى مىستد و بچهل بوى ميداد و فى الحال آن ده دينار توفير خرج ميكرد و صدر الدين چون بتعجيل وجه مىخواست نواب او گفتند ده دينار مىارزد ليكن بشش دينار زيادت نمىخرند و چهار دينار ايشان مىبردند « 7 » فى الجمله از چهل دينار اصل مال شش دينار زيادت بوى نمىرسيد و آن نيز مال ديوان كه او تلف ميكرد « 8 » و از جملهء معاملان شخصى به جهت خاصهء او چند هزار گوسفند از بازرگانى بستد يك‌سر بپنج دينار بمهلت دو ماه بوقت ميعاد وجوه نبود و از آن گوسفندان اكثر مانده و لاغر شده « 9 » فرمود تا جمله را ببهاى اندك بفروختند و بسود دوماهه دادند و قبالهء اصل « 10 » برقرار بگردانيدند « 11 » تا دو ماه ديگر لاجرم بشومى چنين سود ستدن و دادن اموال ممالك تلف مىشد و هيچ بخزانه نمىآوردند و هر حوالتى كه گيخاتو « 12 » كرد باسم جوانمردى هرگز از آن دانكى بكس نرسيد و علوفات و مواجب و اخراجات مقرّرى همچنان « 13 » و بدان سبب لشگر از گيخاتو متنفر گشتند و مع هذا صدر الدين همواره مفلس بود و چون نماند بآلاف و الوف مظلمهء خلق در گردن داشت « و اى بسا خانهاى پرمال و نعمت كه او تهى گردانيد » و عموم ولايت‌داران از سلاطين و ملوك كه باوردو مىآمدند بدين شيوه قرض‌دار گشتند و از صد

( 1 ) - ابنال نام : S . , W . ، ابناء ايام : L . ( 2 ) - مبالغى : L . ( 3 ) - L . om . ( 4 ) - P . om . ( 5 ) - زيادتى : L . ( 6 ) - او : P . ( 7 ) - مىبردند : L . ( 8 ) - . . . نمىرسيد و او بدين نوع مال ديوان تصرف مىنمود و تلف مىكرد : P . p . h . v . e . ( 9 ) - . . . اكثر لاغر شده و بعض تلف گشته بود : P . ( 10 ) - اصلى : L . ( 11 ) - بگردانند : W . ، بر آن قرار بگردانيد : L . ( 12 ) - L . om . ( 13 ) - همچنين : L . , P . , W .