تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٣١٩

حكايت بيست و ششم در منع فرمودن از زر بسود دادن و معاملات به عين « 10 » فاحش

ضرورت بسود قرض ميگرفتند و آنكه « 1 » زر مىداد چون مىدانست كه مال در معرض تلف مىاندازد تا مكسبى هرچه تمامتر تصوّر نمىكرد نمىداد لاشكّ هر دينارى بسه و چهار دينار مىتوانستند گرفت و چون بولايت مىرفتند « 2 » مجموع متوجّهات ديوانى « 3 » بقروض ايشان

S . fol . 332 r .

وفا نمىكرد و ضرورت مىشد باضعاف مقرّر از رعايا ستدن و چندين هزار آدمى بنده خدا و خراج‌گذار پادشاه در زحمت مىافتادند و معذّب مىماندند « 4 » و چون اصحاب ديوان را بر بيراهى آن جماعت « 5 » اطّلاع مىافتاد بواسطهء آنكه اموال دربايست مىبود و اين حاكم جمله تلف كرده و ايشانرا به خدمت ملوّث گردانيده منعى نمىتوانستند و نيز او يك شخص مفلس « 6 » مىبود و رعاياى بسيار بناچار رخصت داده اهمال و تغافل مىنمودند تا مال « 7 » زيادت مىستد « 8 » و او را نيز « 9 » لازم مىشد شحنه و بيتكچيان ولايت را « 10 » خدمتى دادن تا مانع نشوند و اگر نيز نمىستدند دفع ميسّر نمىشد و مع هذا هرگز وجهى نقد بخزانه نرسيدى و اگر احيانا اجناسى چند بياوردندى بربع قيمت وفا نكردى و از آن‌جهت همواره كار لشگر از بىبرگى در خلل مىبود و سال‌بسال بدين شيوه ولايت « 11 » ازيشان « 12 » مىستدند و بزرگان صاحب عرض با آنكه زبون آن مفسدان بداصل مىبودند هرگز اختيار « 13 » عمل « 14 » نمىكردند و بزرگان حكما گفته‌اند كه زوال و خلل ملك وقتى باشد كه كسان لائق اشغال را از كار دور كنند و نالائق را كار فرمايند و مدّتى اين طريقه مسلوك بود و چون صدر چاوى وزير شد حال و كار قرض بسود گرفتن به جائى رسيد كه اگر شرح دهند مجال نماند « 15 » ليكن چون ذكر آن مىرود تقرير « 16 » شمّهء ضروريست و چون عموم اهل زمان مشاهده كرده‌اند گزافى نتوان گفت « 17 » و ازين جهت در زمان مستقبل خوانندگانرا مستبعد نمايد و آن‌چنان بود كه در

( 1 ) - اندك : L . ( 2 ) - L . om . ( 3 ) - ديوان : P . ( 4 ) - مىماند : S . , L . , W . ( 5 ) - بر بيراهى او : S . , L . , W . p . h . v . e . ( 6 ) - . . . يك شخص ميبود مفلس : S . , P . , L . ( 7 ) - سال : L . ( 8 ) - مىشد : L . ( 9 ) - W . om . ( 10 ) - ولايت : L . ( 11 ) - همچنان : W . ، همچنين : L . , P . ins . ( 12 ) - L . , S . , W . om . ( 13 ) - L . om . ( 14 ) - عملى : W . ( 15 ) - مجال نماند : L . ( 16 ) - S . , P . , W . om . ( 17 ) - . . . كرد : L .