تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٣١٤

حكايت بيست و ششم در منع فرمودن از زر بسود دادن و معاملات به عين « 10 » فاحش

و بازارها مىگذشتند « 1 » و مردم از حال ايشان متعجّب مانده « 2 » مىپرسيدند كه اينها را بدان « 3 » زودى چنين دست‌گاه از كجا و چگونه دست داد « 4 » چون برصورت حال وقوف مىيافتند و ديگر گدايان و مفلسان را هوس آن كار برخواست و آن سودا در دماغ مستحكم گشت « 5 » و چند هزار آدمى از « 6 » مسلمان « 7 » و جهود از پاره‌دوزان و چرجيان يعنى كسانى كه چوال ريزه و كشنيز و خردها در گردن انداخته مىفروختندى و جولاهكان و آنان كه هرگز دانكى زر به خود نديده بلكه نان سير نخورده بدان مشغول شدند كه زر « 8 » به قرض بستانند و آنچه قرض كردندى بسلاح و اسپ نمىدادند « 9 » تمامت به لباس و ترتيب خويش صرف ميكردند يا « 10 » به خدمت « 11 » و رشوت بامراء مذكور ميدادند و يافته مىستدند كه مثلا يكهزار دست سلاح مكمّل و چندين سر آخته داد و آن يافته پيش بيتكچيان مىبردند و هرچند ايشان برصورت حال واقف بودند حقّ السكوت گرفته « 12 » يرليغ و برات بر اموال نقد ولايات « 13 » مىنوشتند و چون بعض از آن جماعت را « 14 » آن كار ميسّر شد و منعم گشتند ديگرانرا قرض بسود ميدادند و بدان سبب بيشتر مردم آن را پيشه ساختند و هر درم و دينار و زرينه و آلات و تن‌جامه « 15 » و انواع اموال از صامت و ناطق كه مردم را بود بدان طمع « 16 » بسود بان جماعت دادند و آنچه پيش از آن گدايان بده تومان كه صدهزار دينار باشد راضى بودند به جائى رسيد كه به صد تومان راضى نمىشدند و آن سياه‌كاران كه خود را بازرگان « 17 » و مساسجى نام نهاده بودند چنان ساختند كه هر آفريدهء كه اندك خطّ مغولى مىدانست او را در خانه مىنشاندند و يافتها چنان كه مىخواستند « 18 » مىنوشت و نشان هر اميرى كه مىخواستند مىكرد و پيش بيتكچيان مىبردند و معيّن بود كه بهريك تومان چند دينار زر بدهند

( 1 ) - مىگذشت : S . , L . , W . ( 2 ) - مىماندند : L . ( 3 ) - بدين : L . , P . , W . ( 4 ) - . . . زودى چگونه اين دستگاه دست داد : L . , P . p . h . v . e . ( 5 ) - شد : W . ( 6 ) - W . om . ( 7 ) - و ترسا : L . add . ( 8 ) - و نقره : P . add . ( 9 ) - ميدادند : W . ( 10 ) - تا : W . ( 11 ) - بخدمتى : P . ( 12 ) - گرفته بودند : L . ( 13 ) - بر اموال ولايت : L . ( 14 ) - S . , W . om . ( 15 ) - آلات‌خانه : L . p . h . v . e . ( 16 ) - تمامت : L . ins . ( 17 ) - بازارگانان : W . ( 18 ) - ميخواست : L .