تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٨

حكايت بيست و سوم در تدبير يرليغها و « 6 » پايزهاى مكرّر « 7 » كه در دست مردم بود

كچون بيرليغ درآيد آن حكم كلّى كه معيّن كردهء امراست متغيّر گردد « 1 » جهت مصلحت خود باديد كردى و « 2 » بحيله در سوادآوردى يا چيزى نيك « 3 » بنويسنده دادى تا در آن نوشتى و آن را دست‌آويز ساخته آن مهمّ را مخبط گردانيدى و بسيار بود كه بيتكچيان كوچك فرصت نگاه داشته بىكنگاج امراء بزرگ هركس را بموجب دلخواه يرليغ ميدادند و نيز اگر يرليغى به حكم پادشاه بيكى مىدادند چون ديگرى به راه و صنعت مانند او مىبود بيتكچيان آن را دست‌آويز كرده هم بدان موجب آن شخص ديگر را نيز يرليغ دادندى و در ضمن آن هزار قضيهء متناقض كه بواسطهء آن قضايا صدهزار مقاله « 4 » و فتنه ميان خلق ظاهر شدى و چون همه خصوم صاحب يرليغ مىبودند چندانكه يارغوچيان و حكام و قضاة « 5 » خواستندى كه يك قضيهء بقطع رسانند حال آن‌چنان مخبّط و بهم برآمده بودى و چندان يرليغ و پايزه در دست هريك كه قطعا بفيصل نتوانستندى رسانيد و منازعان به جائى نتوانستندى « 6 » رسانيد

S . fol . 327 r .

و منازعات به جائى رسيد كه هر سال بدان « 7 » سبب چند « 8 » كس يكديگر را مىكشتند و به غير از آنكه جمع آن « 9 » يرليغها و پايزهاى مكرّر ميسّر نمىشد هرسال مبالغى ديگر هم بر آن « 10 » طريقه بمردم ميدادند درين وقت كه پادشاه « 11 » خلّد « 12 » ملكه « 13 » تدارك آن خلل انديشهء مبارك كرده فرمود تا بتمامت ممالك يرليغ روانه داشتند جمله بيك عبارت مشتمل بر آنكه باسقاقان و ملوك و حكام ولايات نيز « 14 » يرليغ و پايزهء قديم و حديث « 15 » كه در دست مردم است و « 16 » پيش ايشان « 17 » آرند قطعا مسموع ندارند و اعتبار نكنند كه حكم جمله « 18 » باطل فرموده‌ايم و يرليغها نيز « 19 » كه ما داده‌ايم آنچه در مدّت سه سال اوّل « 20 » صادر

( 1 ) - كه مقصود حكم كلّى او بودى : exhibet 1 - ( 297 ( p . 12 P . pro ( 2 ) - باديد كردى و : P . om . ( 3 ) - L . om . ( 4 ) - S . om . ( 5 ) - و قضاة : P . om . ( 6 ) - نتوانستى : P . ( 7 ) - بدين : L . ( 8 ) - چندين : P . , L . ( 9 ) - L . om . ( 10 ) - بدان : P . ( 11 ) - اسلام غازان خان : W . add . ( 12 ) - الله : P . add . ( 13 ) - در باب : L . ins . ؛ نوّر الله قبره : W . pro his verbis exhibet ( 14 ) - هر : L . ( 15 ) - جديد : L . ( 16 ) - L . om . ( 17 ) - L . om . ( 18 ) - چه : L . ( 19 ) - L . om . ( 20 ) - پيشتر : P .