تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٦

حكايت بيست و سوم در تدبير يرليغها و « 6 » پايزهاى مكرّر « 7 » كه در دست مردم بود

گرد « 1 » معيّن است و بر آن مىنويسند پايزهء خزانه و نام ايلچى بر دفتر مىنويسند و بوقت « 2 » مراجعت بازمىسپارد اما به جهت ايلچيان كه ببنجيك يام روند پايزهء دراز فرموده بر سر آن شكل ماه كرده و هم برين قاعده ميدهند و مىستانند و چون امراء سرحدّ را فرستادن ايلچيان بنجيك يام ضرورى مىباشد بزرگان ايشانرا پنج عدد پايزهء چنان از مس زده اند و متوسّطانرا سه عدد تا بايلچيان يرالتو مىدهند و پيش ازين پيش هر شهزاده و خاتون و امير را « 3 » انواع پايزها بود و متواتر جهت هركار كه ميخواستند بولايت مىدوانيدند و همگنانرا معيّن و روشنست كه اثر اين تدبير متين چگونه ظاهر گشته و خلائق بچه نوع آسايش يافته‌اند حقّ تعالى بركات اين عدل و انصاف بايام همايون پادشاه « 4 » ملحق گرداناد « 5 »

حكايت بيست و سوم در تدبير يرليغها و « 6 » پايزهاى مكرّر « 7 » كه در دست مردم بود

مقتضى طبيعت عالم آنست كه در عهد هر پادشاهى طائفهء كه مناسب شيوه و عادت او باشند « 8 » مقدم اقوام گردند « 9 » و مهمّات

S . fol . 326 v .

ملك و ولايت « 10 » بايشان مفوّض شود و بر طريقهء آن پادشاه رفته عدلا و جورا احكام نافذ گردانند و يرليغها و فرمانها بمردم دهند و چون پادشاهى به ديگرى منتقل شود هر آينه خواهد كه آن مهمّات « 11 » به كسانى حوالت كند « 12 » كه بر عادت و رسم او روند و احكام بر وجهى فرمايد كه مناسب طبيعت عهد او بود چه اقتضاى هر عهدى بنوعى بود « 13 » و پيش ازين در عهد آبا و اجداد « 14 » پادشاه اسلام « 15 » خلّد ملكه « 16 » آنچه مشاهده كرده شد « 17 » بهروقت كه

( 1 ) - P . om . ( 2 ) - بگاه : L . , P . , W . ( 3 ) - امير : S . , W . ( 4 ) - اسلام غازان خان : W . add . ، اسلام : P . add . ( 5 ) - . . دررساناد و السلام : W . ، به حق محمد و آله عليهم السلام : P . ، بمنّه و كرمه : L . add . ( 6 ) - يرليغها و : S . , W . om . ( 7 ) - و پايزهاء مكرر : L . om . ( 8 ) - باشد : P . ( 9 ) - گردانند : L . ( 10 ) - ولايات : P . ( 11 ) - مهمّات را : L . ( 12 ) - كنند : T . - P . , L . ; S . , W . ( 13 ) - باشد : P . , L . , W . ( 14 ) - و خويشان : L . add . ( 15 ) - غازان خان : L . om . ; W . add . ( 16 ) - خلّد ملكه : W . om . ( 17 ) - . . . افتاد : P . , L . , W .