تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٥

حكايت بيست و دوم در ضبط فرمودن در كار يرليغ و پايزه بمردم دادن « 8 »

موضع و اقتضاى حال و وقت « 1 » اندك‌مايه اضافتى بايد كرد آن « 2 » چند لفظ را جداگانه بنويسند و عرضه دارند و چون چنين ضبط كه در هيچ عهدى نبوده فرمود ابواب گفت‌وگوى و منازعات كه بواسطهء اختلاف عبارات احكام مىافتاد مسدود گشت و سرگردانى ارباب حاجات به جهت انتهاز فرصت مندفع شد و خلائق آسوده گشتند و همگنانرا وثوق تمام بكام احكام پيدا آمد و حرمت و عظمت يرليغ در دلها بنشست و شناقص و مقالات مفسدان و فضولان كه بر وفق هواء خويش احكام مىستدند از ميانه برخاست و مراتب خواص و عوام « 3 » حاكم و محكوم ظالم و مظلوم پيدا گشت و منافع اين ضابطه زياده از آنست كه در وصف گنجد و ترتيب و تدبير پايزه دادن بر وجهى فرمود كه جهت سلاطين و شحنگان و ملكان پايزهء بزرگ سازند مانند « 4 » سرشير و نام آنكس بر آن نويسند و در دفتر ثبت كنند و مدّة العمل در دست او باشد و بعد از عزل بازسپارد چه آن پايزه جهت آن ولايتست تا سالهاى بسيار باشد و قطعا آن را جهت ملك ديگر « 5 » بكس ندهند و پيش ازين معتاد بود كه اگر در بيست سال بيست « 6 » حاكم بولايتى ميفرستادند هريك را پايزه ميدادند و هريك بعد از عزل آن را از آن خود دانسته بخفيه جهت مهمّات خود بهر جانبى ميفرستاد و براى شحنگان و ملكان متوسط پايزهء از آن كوچكتر معيّن فرمود بنقشى مخصوص و نام آنكس « 7 » بر آن مىنويسند « 8 » بضابطهء مذكور و آنچه پيش ازين مكتوبات ميدادند تا در ولايات پايزه بزنند منع فرمود و زرگرى را معيّن گردانيده « 9 » تا ملازم اوردو باشد و پايزها مىزند « 10 » و بوقت تسليم سكّه كه از پولاد ساخته و نقشى بر آن‌كه هركس آسان « 11 » نتواند كرد بر آن مىنهند در بندگى حضرت و بمطرقه زنند تا بر آن ثابت مىشود و مقصود آنكه پايزهء مزوّر بواسطهء آن نشان پيدا گردد و به جهت ايلچيانى كه باولاغ برنشينند « 12 » پايزهء

( 1 ) - حال وقت : L . , P . ( 2 ) - اين : W . ( 3 ) - و حكام و : L . ins . ( 4 ) - و گرد : W . ins . ، و : et S . , L . ins . مانند : T . - P . ; S . , L . , W . om . ( 5 ) - W . om . ، جهت هيچ ملكى : L . , P . ( 6 ) - W . om . ( 7 ) - مذكور : S . , L . , W . add . ( 8 ) - كنند : W . ( 9 ) - فرموده : W . ( 10 ) - مىزنند : W . ( 11 ) - S . , W . om . ( 12 ) - همين : L . ins .