تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٨
سواد يرليغ در باب عيار « 8 » زر و نقره كه فرموده است « 9 » بر وجهى كه بهترين همه است « 10 »
خلق در زحمت و محلّ اعتراض و گفت و شنيد و دعاوى باطل و جنگ و خصومت از ميان عالميان مرتفع گردانيم و انواع تزوير و مظلمه از گردن ايشان پاك كنيم تا درين دنيا از فتنه و زحمات و در آن عالم از عقوبت « 1 » و آتش دوزخ خلاص يابند درين وقت چون تفحّص امور ملك و مصالح خلق ميفرموديم و قانون هر كار باديد مىكرديم چنان معلوم شد كه در بازارهاى اوردو و شهرها هركس جهت مصلحت و منفعت خود وزنى از سنگ و كلوخ و آهن و غيره مىسازند و بهروقت بدل خود زيادت و نقصان مىكنند و خريد و فروخت ايشان بدانست و درويشان مغبون و زيان زده « 2 » ميشوند اين معنى مناسب راى جهان‌آراى ما نبوده و ناپسنديده داشتيم
S . fol . 324 v .
فرموده شد كه در تمامت ممالك از آب آمويه تا مصر زر و نقره و بار و كليه و گز راست كنند و تمامت آن از آهن بسازند و مهرى و ضبطى « 3 » كه ما آن را بحضور معيّن فرموده‌ايم در تمامت ممالك بدان « 4 » موجب پيش گيرند و از آن تجاوز ننمايند و تفصيل و بيان آن برين موجب است كه شرح داده مىآيد اوّل وزن زر و نقره مىبايد كه در تمامت ممالك موازن و مساوى « 5 » وزن تبريز باشد تا هركس كم‌وبيش نكند « 6 » و مظلمهء خلق نبرند و نيز نقود را بواسطهء تفاوت وزن از ولايتى بولايتى نقل نكنند « 7 » و چنان كه عيار زر و نقره در ملك متساوى شد اوزان نيز متساوى باشد بدان سبب استادان « 8 » فخر الدين و بهاء الدين خراسانى را نصب فرموديم تا سنگهاى زر و نقره به شكل مثمن بسازند و در هر ولايتى ده معتمد از قبل خود نصب كنند و يك امين از قبل قاضى « 9 » آن ولايت تا بحضور محتسب سنگها راست كنند « 10 » و ترتيب ضبط آن‌چنانست كه سنجات زر را بموجبى كه نمودار آن فخر الدين و بهاء الدين خراسانى « 11 » به شكل مثمن ساخته و مهر كرده‌اند در هر ولايت هركس كه به سنگ احتياج داشته باشد هم « 12 » بدان شكل « 13 » جهت خود از
( 1 ) - P . om . ، عقوبات : L . ( 2 ) - زده : S . om . ( 3 ) - مهرى بر آن نهند و ضبط كنند : P . p . h . v . e . ( 4 ) - بر آن : P . ( 5 ) - مناسب و موازى : L . , P . , W . ( 6 ) - نكنند : W . ( 7 ) - كنند : S . , W . ( 8 ) - استاد : T . - L . , P . , W . ; S . ( 9 ) - قبل قاضى : P . om . ( 10 ) - محتسب روان كنند : T . - P . ; S . , L . , W . ( 11 ) - 12 - 11 : et om . گويند : P . ins . ( 12 ) - 11 v . ( 13 ) - معيّن : P . add .