تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٢

حكايت هجدهم در باطل گردانيدن « 1 » اولاغ و دفع ايلچيان و منع زحمت ايشان از خلق كردن « 2 »

دزدان با پايزه « 1 » و يرليغ و كوتلهاء بربسته بر سر راهها بدزدى مىرفتند و بحيلت و مكر ببهانهء ايلچىگرى كاروانيان « 2 » و ايلچيان را مىزدند و چهارپاى و رخت مىبردند « 3 » و ايلچيان باولاغ و علفه قانع نبودند و بهركس كه مىرسيدند بانواع بهانها خار و خاشه « 4 » ميكردند و انواع « 5 » زحمات رسانيده مال « 6 » مىستدند و كوتالچيان « 7 » ايشان جامه و دستار مردم و هرچه مىديدند مىستدند و متعمّدا اولاغ زيادت مىگرفتند و بازمىفروختند « 8 »

S . fol . 320 v .

و هرآنچه در ديهها مىيافتند بتطاول مىبردند و اگر در روزى بده ديه و خيل‌خانه مىرسيدند از تمامت آن مواضع « 9 » باضعاف آنچه راه و ياساق باشد علفه مىستدند و چون از خورش ايشان زيادت مىبود مىفروختند و همواره كار ايشان آن بود كه در راه معاملت علوفه فروختن ميكردند چندانكه « 10 » بازارگان « 11 » ختاى و هند در ذهاب و اياب نكرده باشند و از شرح اين معانى معلوم مىشود كه در سالى چندهزار ايلچى آمدشد كرده باشند « 12 » و چند اولاغ و علوفه ستده و چند خلق را زده و آويخته و رنجانيده و چون همواره رعايا به جهت مطالبهء علوفه و ملتمسات در دست ايشان بودند و در شب بنگهبانى چهارپاى و رختهاى ايشان مشغول عجب داشته مىآيد كه آن قدر زراعت كه قوت مردم از آن حاصل مىشد چگونه ميسّر مىگشته جز بر « 13 » بركتى كه حقّ تعالى كرامت فرموده « 14 » و بندگان از رزق محروم نگردانيده حمل نمىتوان كرد « 15 » و از كثرت آن « 16 » ايلچيان پراكنده بىراه « 17 » و بىبنياد و آنكه هرجا مىرسيدندى ميگفتندى كه پسر يا برادر فلان نويان « 18 » است و بفلان مهمّ نازك بزرگ « 19 » مىرود و يامجيان و حكام و رؤسا و رعايا دانسته كه جمله دروغ محض بيهوده است اگر

( 1 ) - با پايزه : L . om . ( 2 ) - كاروانيانرا : P . ، كاروان ايلچيانرا : L . ( 3 ) - مىبرد : W . ( 4 ) - خرخشه : P . ، خارخاشه : L . ( 5 ) - L . , P . om . ( 6 ) - مبالغ : L . add . ( 7 ) - كوتلچيان : L . , P . ( 8 ) - فروخت : W . ( 9 ) - موضع : W . ( 10 ) - چنان كه : L . ( 11 ) - بازارگانان : L . , P . ( 12 ) - كرده باشد : S . , P . ، كند : L . ( 13 ) - P . om . ( 14 ) - فرموده بود : L . , P . ( 15 ) - مىتوان كرد : P . ( 16 ) - L . om . ( 17 ) - P . om . ( 18 ) - امير تومان : P . ، نويين : L . ( 19 ) - بزرگ : P . om . ، مهم نازك بزرگ : L . om .