تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٦

ميعاد و كيفيت قبض و تسليم انواع ارتفاعات گرمسير و سردسير شتوى و صيفى و از آن بعضى بر دشتى كه صيفى ندارد و شروط آن برين نسق و منوال است « 1 » كه نوشته مىشود و شرح داده « 2 »

و همچنين در هر ولايت كه بخواتين و شهزادگان و بامرا « 1 » داده شد و باقطاع بلشگر « 2 » سپرده‌اند « 3 » و بوجه « 4 » نامها « 5 » و مرسومات و مسامحات و احتسابيات و انعامات و ادرارات و صدقات و اوقاف بتصرّف هركس داده‌ايم هم برين موجب بموجب قانون لوح هر موضعى بنهند تا متصرّفان مذكور بدل خود متوجّهات ديوانى زيادت از آن نتوانند ستد و اهل آن موضع نيز در زحمت نباشند چه بايد كه عدل پادشاه مانند آفتاب بهرموضع « 6 » بر سر احوال عالميان گردد كالشمس فى كبد السماء و ضؤها * يغشى « 7 » البلاد مشارقا و مغاربا * و چون غرض در عهد همايون ازين معنى رفاهيت خلق و ضبط لشگر و حفظ ثغور و ترويج وجوه خزانه و بيت المال و دفع مفسدان و دزدان و عوانان بود و تجربه رفت كه رعايا خشنود و آسوده دعاگوى گشتند و تدارك اين معانى كه ذكر رفت برين وجه كرده شد و مال باضعاف آن‌كه پيش ازين بخزانهء پدران ما مىرسيد حاصل مىشود و احتياج بمصادرهء و مطالبتى نه يقين كه اين معانى كه ذكر رفت مناسب همه پادشاهان عادل « 8 » و لائق راى و تدبير امرا و اركان دولت و وزرا و نواب امين شفيق و « 9 » كاردان هردورى و زمانى باشد « 10 » كما قال سبحانه و تعالى « 11 » إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى * . . . لِأُولِي الْأَلْبابِ ما كانَ حَدِيثاً يُفْتَرى وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

S . fol . 319 r .

و اگر از آن « 12 » تجاوز نمايند موجب بدنامى و عقاب ايشان گردد « 13 » و « 14 » من ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ * چه اين خير عام و ترتيب و ضبط جارى شد و رعايا و عموم خلق بدان واسطه در رفاهيت‌اند و اموال مقرر و معيّن گشت اگر ظالمى نيز روا دارد كه تغيير و تبديل كند از دود دل و تشنيع و فغان خلائق هراسان باشد چه عاقبتى وخيم « 15 » و دوزخى اليم‌تر از آن تصوّر نكنند وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ و عالميان نيز

( 1 ) - امرا : W . ( 2 ) - لشگر : P . ( 3 ) - سپرده آمد : L . , P . ( 4 ) - توجّه : L . ( 5 ) - يامها : W . ( 6 ) - رسد بيت : P . ins . ( 7 ) - تضى : P . ( 8 ) - عاقل : L . , P . add . ( 9 ) - و : L . , P . , W . om . ( 10 ) - آية : P . ( 11 ) - قال الله تعالى : W . ، كما قال سبحانه و تعالى : L . om . ( 12 ) - از آن : P . om . ( 13 ) - كما قال الله سبحانه و تعالى : W . ، آية : P . ins . ( 14 ) - ف : W . ( 15 ) - چه عاقبتى وخيم : W . om .