تاريخ مبارك غازانى ( داستان غازان خان ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧١
حكايت اوّل در فنون كمالات و علوم پادشاه اسلام « 13 » خلّد ملكه و دانستن او صناعات مختلفه را و وقوف بر اسرار آن « 14 » صنعتها « 15 »
مىشود و در محافل و مجامعى كه اصناف مردم حاضر شدند از علما و حكما از سوال كه فرمود تمامت متعجّب ماندند و هرچند باصطلاح مغولان فرمودى و هركس زود درنيافتى ليكن چون مكرّر و مشروح باز گفتندى بعضى را معلوم شدى و بسيارى خود درنيافتندى شيوهء حكمت و خداشناسى او « 1 » برين وجه است كه تقرير رفت و اما احوال مذاهب مختلفه و معتقدات هر طائفهء يك‌يك على الانفراد اكثر ياد داشته باشد چنان كه چون با پيشوايان آن مذهب بحث كند از ده سوال او يكى را جواب ندانند و او جمله داند و تقرير كند و اما از لغتهاى مختلف مغولى خود منسوب به اوست و عربى و پارسى و هندوى و كشميرى و تبتى و ختايى و فرنگى و ساير لغات از هريك چيزى داند و اما اداب و عادات
S . fol . 296 r .
و ترتيب سلاطين و ملوك متقدّم و متاخّر بشرخ « 2 » داند كه عادت و رسم هريك « 3 » در رزم و بزم « 4 » خوشى و ناخوشى مطعوم و ملبوس و مركوب و ديگر حالات و اشيا چگونه بود و اين زمان بر چه وجه است و پيش هر طائفهء ازيشان مشروح گويد « 5 » و تعجّب نمايند و اما دانستن تواريخ و حكايات تاريخ مغولان كه پيش ايشان بغايت معتبرست و اسامى آبا و اجداد و خويشان از زن و مرد و از آن امراء مغول « 6 » قديم و حديث « 7 » كه در ممالك بوده‌اند و هستند او شعب نسل هريك اكثر بشرح داند چنان كه از مجموع « 8 » اقوام مغول بيرون « 9 » پولاد اقا ديگرى چنان نداند و جمله ازو ياد گيرند و اين تاريخ مغول كه نوشته شد اكثر از بندگيش استفادت نموده ميسّر گشت و بسيارى از اسرار و حكايات مغول باشد كه خويشتن داند و درين تاريخ نوشته نشد و تواريخ ملوك عجم و اتراك و هند و كشمير و ختاى و ديگر اقوام على اختلاف طبقاتهم بيشتر داند و پيش هر قومى « 10 » گويد و متحيّر شوند و اما شجاعت و دانستن رسوم و ترتيب مصاف او را بغايت كمال است و على
( 1 ) - P . om . ( 2 ) - شرح : P . ( 3 ) - و : W . inserit ( 4 ) - در بزم و رزم : P . , L . , W . ( 5 ) - كند : W . ( 6 ) - 8 v . ( 7 ) - محدث : W . ( 8 ) - 8 - 6 : L . lac . ( 9 ) - از : P . add . ( 10 ) - قوم : W .