تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — الصفحة ١٥٠
اوضاع دربار خلافت مقارن ظهور آل بويه
بود برادر را با لشكرى به طرف عراق عجم فرستاد تا ولايات مردآويج را در اين قسمت بتصرّف خود درآورد . حسن نيز به سهولت اصفهان را گرفت و به تفصيلى كه ديديم ما بين او و وشمگير برادر مردآويج مدّتها بر سر تملّك قم و كاشان و همدان و رى و كرج نزاع بود تا آنكه حسن جميع اين ولايات را مسخّر خود ساخت و بالنتيجه فارس و بنادر و سواحل تحت امر ابو الحسن على بن بويه درآمد و عراق عجم مطيع و محكوم ابو على حسن بن بويه شد .
على و حسن كه اين ممالك را بين خود قسمت كرده بودند براى آنكه برادر كوچكتر ايشان احمد كه در اين تاريخ بحدّ رشد و كفايت رسيده بود قلمروى داشته باشد كه در آنجا بتواند مستقلّا امارت كند لشكر آراسته‌اى به او دادند و او را بفتح ولايت كرمان مأمور ساختند . ابو الحسن احمد در سال 324 بر كرمان كه قسمتى از آن در دست محمّد بن الياس و قسمتى ديگر در دست رؤساى طايفهء بلوچ بود حمله برد و با اينكه در جيرفت كرمان در جنگ با بلوچان دست چپ او چنان ضربت ديد كه آن را از آرنج بريدند و از دست راستش نيز انگشتى افتاد باز غالب شد و به اين ترتيب كرمان را هم اين برادر بر ممالك آل بويه افزود .
اوضاع دربار خلافت مقارن ظهور آل بويه
اوضاع دربار خلافت مقارن ظهور آل بويه
در سال 295 پس از فوت مكتفى خليفه خلافت از طرف وزير در عهدهء پسر سيزده سالهء معتضد گذاشته شد و او با لقب المقتدر باللّه به اين مقام منصوب گرديد امّا مردم چون از انتخاب كودكى به اين سمت راضى نبودند و وزير هم بعد از چندى از كرده پشيمان گرديد مقتدر را در سال 296 معزول كردند و پسر معتزّ يعنى عبد اللّه با لقب المرتضى باللّه بخلافت نشست و اين عبد اللّه كه بعنوان ابن المعتزّ مشهور شده همان شاعر و منشى بسيار مشهور است كه علم بديع را وضع كرده و از گويندگان نامى زبان عربى است .
كسى كه بيش از همه در خلع مقتدر و رساندن ابن المعتزّ بخلافت سعى كرد حسين بن حمدان از سرداران لشكرى بود و حسين مزبور برادر ابو الهيجاء عبد اللّه بن حمدان است كه از سال 292 ببعد از طرف مكتفى خليفه حكومت موصل و نواحى