تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — الصفحة ٨٣٧

صدارت حاجى ميرزا حسينخان سپهسالار

برگزيد و اختيار وزارتخانه‌هاى جنگ و ماليّه و خارجه را كه شاه مستقيما اداره ميكرد به او واگذاشت .

صدارت ميرزا محمد خان قاجار تا سال 1284 طول كشيد . در اين سال شاه ميرزا يوسف مستوفى الممالك وزير ماليه را عنوان شخص اول داد و مستوفى الممالك بدون آن‌كه لقب و عنوان صدارت داشته باشد به اين حال تا سال 1288 كارها را اداره ميكرد .

در سفرى كه ناصر الدين شاه در سال 1287 بعتبات كرد خدمات حاجى ميرزا حسينخان قزوينى ملقب بمشير الدوله سفير كبير ايران در دربار عثمانى مورد نظر واقع شد . شاه او را بطهران خواست و بوزارت عدليه و وظايف و اوقاف منصوب گرد .

پس از كناره‌گيرى مستوفى الممالك شاه حاجى ميرزا حسينخان مشير الدوله را ابتدا با لقب سپهسالار بوزارت جنگ و فرماندهى سپاه سپس در 29 شعبان 1288 بصدارت اختيار نمود

حاجى ميرزا حسينخان كه مردى تربيت يافته و اصلاح‌دوست و ترقى خواه بود به خيال تعقيب اصلاحات امير كبير افتاد ابتدا فرمان اصلاح وضع دربار و هيئت وزرا را بصحهء شاه رساند سپس سپاه را تحت نظم آورد و تمام سعى او اين بود كه ايران مملكتى قانونى شود و در راه ترقى و عدالت و مساوات بيفتد و او براى اينكه شاه را بترقيات ممالك متمدنه آشنا كند با وجود مخالفت روحانيون ناصر الدين شاه را در سال 1290 بفرنگستان برد .

سال قبل از حركت اول شاه بفرنگستان سپهسالار امتياز خط آهنى را در ايران از رشت بطهران و از پايتخت بخليج فارس به مدت هفتاد سال بيك نفر از اتباع انگليس بنام بارن رويتر « 1 » واگذاشت و قرار شد كه اگر صاحب امتياز از اول سال 1291 تا 15 ماه بعد شروع به كار نكند 40000 ليرهء انگليسى بايران دادنى باشد


( 1 ) - Baron de Reuter