تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — الصفحة ٨٢٣
دورهء صدارت امير كبير و اقدامات مفيد آن مرد بزرگ
پس از كشته شدن سيّد على محمّد بين پيروان او بر سر جانشينى باب اختلاف شد جمعى قليل جانب ميرزا يحيى معروف به صبح ازل را گرفتند و طايفهاى ديگر كه اكثريت يافتند تابع ميرزا حسينعلى بهاء الله شدند و اين دو تن از اهل نور مازندران و از طرف پدر برادر يكديگر بودند و ابتدا نيز با هم موافقت داشتند ليكن كمى بعد بين ايشان رقابت درگرفت و اتباع بهاء اللّه يعنى بهائيه بدشمنى با پيروان صبح ازل يعنى ازليه قيام نمودند و ازليان در اقليّت افتادند .
در سال 1268 يعنى بعد از قتل امير كبير بابيه در طهران در 28 شوال به طرف ناصر الدين شاه تير انداختند اما تير خطا كرد و بر اثر آن جمعى از رؤساى بابيه پاىتخت دستگير و بزشتترين طرزى بقتل رسيدند .
دورهء صدارت امير كبير و اقدامات مفيد آن مرد بزرگ
دورهء صدارت امير كبير و اقدامات مفيد آن مرد بزرگ
ميرزا تقى خان امير نظام كه بلاشبهه از بزرگترين رجال دورهء اخير تاريخ ايران است اصلا از مردم هزاوه از دهات فراهان است . پدر او كربلائى قربان ابتدا در خدمت ميرزا ابو القاسم قائم مقام ثانى سمت آشپزى و بعد ناظرى داشته و امير هم از جوانى در دستگاه قائم مقام تربيت يافته و از منشيان زبردست آن مرد كافى شده سپس در خدمت ميرزا محمّد خان زنگنه امير نظام بمعاونت او رسيده و بلقب وزير نظام ملقب گرديده است . شهرت ميرزا تقيخان از زمان مأموريت او با خسرو ميرزا بپطرزبورگ شروع شد و در طى سفارت بعثمانى و بستن معاهدهء دوم ارزنة الروم و بر اثر كفايتى كه از وى در ايام اقامت در آن شهر بروز كرد نام ميرزا تقيخان وزير نظام بهمهء گوشها رسيد و دور و نزديك بكاردانى آن مرد معترف و بآيندهء درخشان او اميدوار گرديدند .
بشرحيكه سابقا گفتيم ميرزا تقيخان پس از مرگ ميرزا محمّد خان زنگنه صاحب مقام و لقب او در آذربايجان گرديد و درآوردن ناصر الدين شاه بطهران و مستقر كردن او بكرسى سلطنت نهايت لياقت را بخرج داد و با وجود مدّعيان بسيار با لقب