سفرنامه رضا قلى ميرزا نايب الاياله ( نوه فتحعلى شاه ) ( فارسى ) — الصفحة ٨١٩
ناخوشى طاعون در اسلامبول
تحريكات نمايندهء دولت ايران در اسلامبول بر عليه شاهزادگان
تحريكات نمايندهء دولت ايران در اسلامبول بر عليه شاهزادگان
مدت توقف شاهزادگان در اسلامبول طولانى مىشود و با وجوديكه در اثر اقدامات سفير انگليس باب عالى و وزارت خارجه قول داده بودند كه هرچه زودتر وسائل عزيمت آنان را به بغداد فراهم كنند مدتى به طفره و تعلل ميگذرانند و حتى از صدور اجازه اقامت در بغداد كه قبلا موافقت كرده بودند سر بازميزنند و عاقبت در اثر اقدامات مجدانه و مجدد سفير انگليس موافقت مىكنند . فريزر در اين‌باره مينويسد .
« يك تاجرى به نام محمد آقا شخصيتى نداشت و به نام عامل يا قونسول ايران شناخته شده بود از طرف پادشاه ايران به باب عالى اعتراض مىكند كه توجه و عنايت باب عالى به شاهزادگان كه ياغى و دشمن شاه ايران هستند با اتحاد و روابط دوستانه‌اى كه بين باب عالى و دربار ايران برقرار است مغايرت خواهد داشت . وزير خارجه جواب ميدهد كه سرورش سلطان اين شاهزادگان جوان را مسئول اقداماتى كه پدر مرحومشان كرده نميشناسد و چون در بدبختى و آوارگى به او پناه آورده‌اند طبق رسوم متداول بين ممالك متمدن خودش را مكلف ميداند كه تا زمانى كه در امپراطورى عثمانى و در پناه او هستند نسبت به آسايش و رفاه آنها برطبق اين ميهمان‌نوازى عمل كند و يقين دارد كه شاه ايران هم با اين عمل موافقت دارد .
ناخوشى طاعون در اسلامبول
ناخوشى طاعون در اسلامبول
مىگفتند سرايت ناخوشى از مصر بود . ولى چون اين ناخوشى هيچگاه در اسلامبول به كلى از بين نميرود و مرضى بومى است ممكن است از مصر هم سرايت نكرده باشد در هر حال در ماه جولاى چند روزى ناخوشى بروز كرده و در ماه‌هاى اوگوست و سپتمبر شدت كرده و در اكتبر و نوامبر كه بايد به علت فرارسيدن زمستان تخفيف پيدا كند بر عكس به منتهاى شدت رسيده است راجع‌به تعداد تلفات اقوال مختلف است . بعضى ميگفتند كه مدتى تلفات روزانه به هزار و دويست نفر رسيده است بعد از ورود ما به اسلامبول تلفات كمتر شد . مجموع تلفات را از شصت و پنج الى يكصد هزار نفر ميگفتند اما صحت اين ارقام مشكوك است زيرا در اسلامبول هم مانند ساير شهرهاى شرق هيچ احصائيه‌اى از جمعيت گرفته نشده و هيچ دفترى براى ثبت اموات وجود ندارد . اما در اينكه