تاريخ بناكتى ( روضة اولى الالباب في معرفة التواريخ و الانساب ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥

گشتاسب بن لهراسب

نظر كرد ، سگى ديد بر دار كرده ، پرسيد كه اين چيست ؟ چوپان گفت : اى امير ، اين سگ معتمد من بود و اين رمه را به وى سپرده بودم ، مدتى شد تا نقصانى در اين رمه افتاد . چون تفحص كردم اين سگ با من خيانت كرده بود و با ماده گرگى الفت گرفته ، رها مىكرد تا او مىآمد و يك يك گوسفندان از اين رمه مىبرد .

دانستم كه نقصان رمه ازين سگ است . او را بر دار كردم .

گشتاسف از اين سخن متنبه شد و گفت رعيت چون رمه‌اند ، من نيز تفحص احوال ايشان كنم . مراجعت نمود و از رعيت روزنامه‌ها « 1 » خواست . جمله به نام راست روشن ديد ، دانست كه فساد ازوست . او را بر دار كرد ، و اين مثل زد و به يادگار بگذاشت ، بيت :

به نام نيك تو خواجه فريفته نشوم * كه نام نيك تو زرق است و دام مرنان را

كسى كه دام كند نام نيك از پى نان * يقين بدان تو كه دام است نامش مرجان را

بعد از آن وزير پيشين را طلب فرمود و به تدبير رفع ياغى مشورت كرد .

وزير مردى كافى عاقل بود ، گفت : پادشاه را مقصود چيست ؟ پادشاه فرمود : پانصد تومان زر بايد تا تجهيز لشكر كنم . وزير گفت : خراج مملكت چند است ؟ گفت :

هزار تومان . وزير گفت : [ 16 - پ ] اگر پادشاه ممالك را به مقاطعه تا سه‌سال ، هر سال به پانصد تومان ، به بنده دهد بنده تا ده روز پانصد تومان « 2 » به خزينه سپارد . و پادشاه ممالك را تا سه سال ، هر سال به هزار تومان ، به وزير داد به شرط آنكه هر سال به دو دفعه برساند ، و در ممالك هيچ محصل نرود .

وزير به خانهء خود مراجعت نمود و از خاصه و نواب و غير هم آن مبلغ تحصيل نموده به خزينه سپرد . درين حالت بشارت مراجعت ياغى آوردند . پادشاه

( 1 ) - دفترى كه در آن شرح وقايع روزانهء دربار شاهان و غيره را مىنوشتند ، معرب آن روز نامج است . ( 2 ) - با : دينار .