راحة الصدور و آية السرور در تاريخ آل سلجوق ( فارسى ) — الصفحة ١٠١

السّلطان المعظّم ركن الدّنيا و الدّين ابو طالب طغرلبك محمّد بن ميكائيل بن سلجوق مدّ اللّه ظلّه « 3 »

بالميسور « 1 » و مسعود چون خوذ را تنها ديذ عنان بگردانيذ و با پيل نشست كه اسپ او را بدشخوارى كشيذى و روى بهزيمت نهاذ و خزانه و بنه و ثقل و اسباب و تجمّل بجاى ماند و خوذ براند « 2 » شعر :

( كه دانذ كه چندين نشيب و فراز * پديذ آرذ اين‌روزگار دراز

تك روزگار از درازى كه هست * همى بگذرانذ سخنها ز دست ) « 3 »

بكنديم دل زين سراى سپنج * ز بس درد و سختى و اندوه و رنج « 4 »

( سزذ گر بگويم يكى داستان * كباشذ خرذمند همداستان

مساى ايچ با آز و با كينه دست * ز منزل مكن جايگاه نشست

سراى سپنجست پرآى و رو * يكى شذ كهن ديگر آرند نو

يكى اندر آيذ دگر بگذرذ * زمانى به منزل چمذ يا چرذ ) « 5 »

جهانرا چنين است ساز و نهاذ * ازين دست بستذ بديگر بداذ « 6 »

چون سلطان مسعود بهزيمت ميرفت تركمانى چند بر اثر او مىراند ، مسعود از پيل بر اسپ نشست و حمله برد و گرز بر سر سوارى زذ و او را و اسپش را بر جاى خرد بشكست ، هر فوج لشكر كه بذانجا مىرسيذ و آن زخم مىديذ از آنجا نمىگذشت « 7 » مثل : الفضل بالعقل و الادب لا بالاصل و النّسب « 8 » كرا با فضل و ادب اصل و نسب جمع باشذ دهان روزگار ازو خندذ و دور فلكش پسندذ ، شخصى در آن حال مسعود را گفت اى خذاوند كسى را كه اين زخم بوذ هزيمت روذ ، مسعود گفت زخم اينست امّا اقبال نيست ، مثل : عداوة العاقل خير من صداقة الجاهل « 8 » ، شعر « 9 »

چو دشمن كه دانا بوذ به ز دوست * ابا دشمن و دوست دانش نكوست f . 45 a

( 1 ) فق f . 5 a ( 2 ) بيهقى ص 783 - 785 ( 3 ) شه ص 751 س 27 - 28 ( 4 ) ايضا ص 796 س 19 ( 5 ) ايضا ص 2014 س 12 ، 14 - 16 ( 6 ) ايضا ص 154 س 16 ( 7 ) بيهقى ص 782 - 783 ( 8 ) فق f . 4 b ( 9 ) شه ص 1118 س 3