راحة الصدور و آية السرور در تاريخ آل سلجوق ( فارسى ) — الصفحة ١٠٠

السّلطان المعظّم ركن الدّنيا و الدّين ابو طالب طغرلبك محمّد بن ميكائيل بن سلجوق مدّ اللّه ظلّه « 3 »

و تكيناباذ بخراسان آمذ تا انتقام لشكر كشذ « 1 » مثل : ليس من عادة الكرام سرعة الانتقام و لا من شرط الكرم ازالة النّعم « 2 » ، سرعت انتقام از عادت كرام نيست و ازالت نعم از شرط كرم دورست ، و درين حال طغرلبك بطوس بوذ از براذر جذا ، سلطان مسعود خواست كه تاختن برذ و نگذارذ كه براذران بهم پيوندند ، چون شب آمذ بر ماذه پيلى سبك‌رو و با لشكرى جريده روى بطوس نهاذ « 3 » بيست و پنج فرسنگ مسافت بوذ بر پشت پيل در خواب شذ « 4 » مصراع : ترسم چو تو بيذار شوى روز بوذ « 5 » كس نيارست او را بيذار كردن و پيل را تند راندن ، چون روز شذ خبر رسيذ كه طغرل بك بگذشت و ببراذر چغرى بك پيوست ، سلطان پيلبانرا سياست فرموذ ، مثل : و الفايت لا يستدرك ، مسعود از آنجا بازگشت و جنگ را بساخت و در بيابانى كه ميان سرخس و مرو است با سلجوقيان مصاف داذ « 6 » و در آن بيابان چند جا آب بوذ سلجوقيان آب برداشته بوذند و چاه انپاشته « 7 » مثل : نظر العاقل بقلبه و خاطره و نظر الجاهل بعينه و ناظره « 8 » دانا بدل و خاطر نگرذ و نادان

f . 44

ظاهر بينذ ، لشكر مسعود و ستوران از تشنگى بستوه آمذند و با زخم شمشير ايشان نمىشكيفتند عاقبت پشت بداذند ، مثل : من رضى بالمقدور قنع

( 1 ) شرح‌حال آن در بيهقى بايد ديد ( طبع كلكته ص 697 - 712 ) ( 2 ) فق f . 10 a ( 3 ) بيهقى ص 756 ، اين حركت در ماه صفر سنهء 431 بود ( 4 ) بيهقى ص 757 ( 5 ) از رباعيست كه وزير سلطان طغرل بن ارسلان براى تنبيه او نوشته بود و آن اينست : گر ملك فريدونت پس اندوز بود * روزت بخوشى چو عيد نوروز بود در كار خود ار بخواب غفلت باشى * ترسم كه چو بيدار شوى روز بود ( تگ ص 477 و تاريخ جهانگشاى ج 2 ص 32 ) ( 6 ) اين مصاف بدندانقان 8 رمضان سنهء 431 وقوع يافت ، ر ك بشرح آن در تاريخ بيهقى ( ص 777 و ما بعد ) ، بيهقى خودش درين مصاف حاضر بوده است و براى العين مشاهده نموده ، و ا آ ج 9 ص 329 - 330 ( 7 ) بيهقى ص 781 - 782 ( 8 ) فق f . 4 b