سفر در ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٩٤
24 درباره‌ى دربار ، مقامات عالى ، سلسله‌مراتب
براى ميرزا بزرگ ارزش بسيارى قايل است و چون راهنمايى بهتر از وى براى وليعهد نمىشناخت او را با همان عنوان به آذربايجان فرستاد . ميرزا بزرگ در آذربايجان همان مقامى را دارد كه صدراعظم در ساير نقاط كشور دارا است .
تاكنون ميرزا شفيع چندين بار دچار بيمارى سخت شده است . در اين‌گونه مواقع شاه ميرزا بزرگ را به تهران احضار مىنمود كه جانشين وى بشود ، ولى از بخت بد ميرزا بزرگ هر بار ميرزا شفيع سلامت خود را بازيافته است . از اين‌رو ميرزا بزرگ عادت داشت به شوخى بگويد كه دوست عزيزش هرگز نخواهد مرد مگر آن‌كه با ضربه‌اى او را از پاى درآورند .
مقام سوم مقام وزارت است ، ولى وزيران ايران از اختيارات بسيارى كه وزراى تركيه دارند ، برخوردار نيستند و در واقع معاونين صدراعظم در تهران و قايم‌مقام در تبريز به شمار مىآيند . شاهزادگان هم در دستگاه حكومتى خود وزير دارند .
شاه همچنين اين عنوان را به لله‌باشيهاى فرزندانش كه در سنين كودكى هستند ، اعطا مىنمايد . وزير ميرزا بزرگ در آذربايجان كه پسر وى مىباشد وظيفه‌ى ديگرى جز امور نظامى بر عهده ندارد . در اين مورد هم تا پدرش قايم‌مقام با كمال دقت عمليات او را مورد رسيدگى قرار ندهد ، قادر به انجام دادن كارى نيست . اعضاى ديگر ديوانخانه ميرزاها هستند كه درجات مختلفى دارند و مامور خدمات گوناگونى مىباشند . شغل ميرزاها چيزى شبيه رييس اداره ، رييس دفتر و يا منشى مخصوص وزير است .
پس از ميرزاها سلسله مقامات مختلف دربارى به تقريب به شرح زير است :
رييس پزشكان كه داماد شاه و بسيار مورد مرحمت است مواظب تندرستى شاه و ضمنا تامين وسايل خوشى او است .
رييس پزشكان عنوان حكيم‌باشى را دارد و در شوراى مخصوص سلطنتى شركت مىنمايد .
شيخ الاسلام عالىترين مقام روحانى كشور و بالاترين مقام قضايى محاكم شرع است . او به مانند مفتى اعظم قسطنطنيه كه پيشوايى مسلمانان سنى را بر عهده دارد ، رهبر كليه‌ى