سفرنامه كلات ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٧
فصل چهاردهم وقايع عمده متفرقه كه در زمان توقف ما در كلات واقع شده
نگرفتيد هرچه بيچاره‌ها فرياد بزنند كه بما چه ربطى دارد كه جلو دزد را بگيريم ؟
مگر ما قشون دولت هستيم يا قره‌سوران و مستحفظ راه هستيم ، ابدا اعتنا نمىكنند و مبلغى جرمانه از آنها ميگيرند و هر قدر از آنها پيشرفت كند از مردمان آن حوالى گرفته به شهر برميگردند و ما بين حاكم و خودشان قسمت ميكنند و اگر در بعضى راه‌ها چند نفر قره‌سوران باسم مستحفظى باشد خود آنها در شبها محرمانه دزدى ميكنند و بالاخره حالت راههاى ايران هميشه همين قسم بوده و خيلى كم اتفاق افتاده كه قافلهء بسلامت عبور كند و عجب‌تر آنكه مردم ايران هم چندان از اين وضع ناراضى نيستند و شكايتى ندارند و گويا از دولت چنين توقعى ندارند كه آنها را در بيابانها محافظت كند ، بلكه خودشان را مكلف بمحافظت خودشان را ميشناسند و برحسب عقيده مذهبى ، هر وقت اراده سفرى داشته باشند ساعت سعد معين نموده در وقت حركت قرآن بالاى سر مسافرين نگاه ميدارند و آنها را از زير قرآن ميگذرانند ، يعنى خودشان را به قرآن ميسپارند و قرآن هم حمايل نموده به گردن خود ميآويزند و در وقت بار كردن و راه افتادن چندين سوره از قرآن ميخوانند حتى اشخاصيكه سواد فارسى هم ندارند چند سوره كه آن سوره‌ها را براى محافظت خودشان مجرب شناخته‌اند و آنها عبارت است از سوره « قل هو اللّه » « قل اعوذ » و « قل يا ايها الكافرون » كه آنها را « چهار قل » مگويند حفظ كرده‌اند « آية الكرسى » و « آيه نور » را هم بسيارى حفظ نموده‌اند ميخوانند ، اينكه حالت خارج شهرها و معابر ، اما حالت شهر هم چندان تفاوتى با خارج شهر ندارد نهايت در شهر طهران رسما اداره نظميه « 1 »
( 1 ) - ناصر الدين شاه در سفرى كه به اطريش نمود براى تأسيس پليس با « گرنويل » كه ميهماندار او بود مشورت كرد و بمعرفى او « كنت مونت فرت » از اهالى ناپل تهران آمد و اداره پليس را بجاى سازمان احتساب و داروغه تأسيس نمود ، ناصر الدين شاه اين رباعى را براى تشكيل پليس جديد گفت و آن را به صورت اعلان در تهران پخش كردند . رندانه حذر كنيد ياران ز پليس * يك جو نرود بخرج ايشان تدلبس در محبس كنت مونت خواهد افتاد * بر چرخ اگر خطا نمايد بر جيس م . خ