سفرنامه كلات ( فارسى ) — الصفحة ١٨٤
فصل دوازدهم مسافرت به كلات يا تبديل محبس
فصل دوازدهم مسافرت به كلات يا تبديل محبس
فصل دوازدهم مسافرت به كلات يا تبديل محبس
اعمال ما را در محبس متصل بآصف الدوله راپورت ميدادند و او را بوحشت انداخته بودند و از همان شب كه ما را ملاقات كرده و حرفهاى ما را شنيد ، مصمم بود كه ما را به سيستان « 1 » يا كلات روانه نمايد و بهانه‌اش اين بود كه ، بودن اين اشخاص در شهر خراسان توليد فساد خواهد كرد و چون چند نفر از دوستان ما اصرار كرده
( 1 ) مورخين قديم يونانى ، سرزمين واقع در مسير سفلاى هيرمند را « درانگيانا » ميخواندند كه از نام قوم درانگاى گرفته شده است ؛ نام بومى اين ناحيه زرنگ بوده است و ظاهرا پس از هجوم سكاها به اين ناحيه ، نام آن به سكستانه تبديل شده است و بمناسبت وقوع آن در خراسان نيمروز نيز خوانده‌اند . فرورفتگى يا هامون سيستان مشتمل بر دو مرداب معروف صابرى و هامون پوزه اين مردابها بوسيله‌ى هاروت رود ، فراه رود ، هيرمند و خاش رود تشكيل ميشوند . در جنوب اين مردابها پهنه‌ى وسيعى پوشيده از نى قرار داده كه نيزار معروفست در موقع طغيان رودها دو مرداب به هم متصل ميشوند و درياچه عظيمى تشكيل ميدهند كه آبهاى اضافى آن از طريق نهرى موسوم به شله يا شلاق به رود زره ميريزد . تأمين آب سيستان بستگى تام به رود هيرمند دارد به همين جهت از قديم الايام بندها و كانالها بر آن ساخته‌اند . اقليم هامون سيستان برى و خشك است و باد صد و بيست روزه هوا را طاقت‌فرسا مىكند مقدار بارانش ناچيز است و در بعضى سالها بندرت برف ديده مىشود ، سكنه سيستان عمدهء -