تاريخ راقم ( فارسى ) — الصفحة ١٧
رفتن صاحبقران به دشت قبچاق و محاربه به ارس خان و شهادت جهانگير ميرزا و تولّد شاهرخ در همان روز
در تاريخ سنهء 772 بود كه صاحبقران نقض عهد با تغلق تمرخان كرده لشكر به اطراف سمرقند برده بپاى مردى شخص جرأت و به دست‌گيرى خضر همت ، الياس خواجه را از سمرقند فردوس مانند به صد خوارى و بىاعتبارى بيرون آورده ، چون گل در چهار بالش عزّت و تخت سلطنت بر زمين فردوس آئين سمرقند قرار يافت .
در تاريخ سنهء 773 بر سرير عزّت مسير امّ البلاد ولايت بلخ متمكّن گشت و امير حسين صوفى كه والى آن ولايت بود جايگير ملك عدم گرديد . در شهور سنهء 774 فتح تركستان كرد و خوارزم را نيز از تصرف حسين صوفى بيرون آورده ، در عهدهء تدبير در آورد .
گويند جرجانيه قصبهء خوارزم است بر كنار جيحون افتاده . تواريخ گفته‌اند كه يكى از ملوك به جمعى از مردم غضب كرده فرمود كه تا ايشان را به موضع بعيد از عمارت برند .
ايشان را به آن موضع فرستادند و آن جماعت ماهى مىگرفتند و هيزم در آنجا بسيار بود و معاش بر آن مىگذرانيدند پس آن را خوارزم گفتند چون خا بلغت ايشان ماهى است .
در تاريخ سنهء 777 يوسف صوفى ابن حسين صوفى مخالفت كرد و دويم مرتبه لشكر به جانب خوارزم كشيد او را نيز مطيع و منقاد گردانيد .
رفتن صاحبقران به دشت قبچاق و محاربه به ارس خان و شهادت جهانگير ميرزا و تولّد شاهرخ در همان روز
رفتن صاحبقران به دشت قبچاق و محاربه به ارس خان و شهادت جهانگير ميرزا و تولّد شاهرخ در همان روز
در تاريخ سنهء 770 به جانب دشت قبچاق رفت و به ارس خان مقاتله كرد . در آن تركتاز جهانگير ميرزا ثمرهء شجرهء اصل صاحبقرانى و نوباوهء رياض گركانى بود . باغبان بىرحم قضا تازه نهال ارغوان او را از بيخ و بن كنده در زمين ميدان شهادت به خاك خوارى نشاند . در همان روز جهانگير شاهرخ ميرزا از اوج سپهر عزّت و از افق آسمان سلطنت طلوع كرده در بيت الشّرف كه كنارهء دايهء تربيت است جايگير گرديده در مهد سعادت قرار و آرام يافت .
بيت
همين است آئين چرخ دغا * يكى را برد ديگر آرد بجا
صاحبقران را محنت ماتم به راحت مبدل شد .
مثنوى
جهانگير بگذشت شهرخ رسيد * ز مهر جهان شاه فرّخ رسيد