تاريخ راقم ( فارسى ) — الصفحة ١١٧

تاريخ حضرت مولانا عصام الدّين قدّس سرّه

مثنوى

ساقى از آن بادهء منصور دم * بر رگ و بر ريشهء من صور دم

خواجه در ابريشم و ما در گليم * عاقبت اى دل همه يكسر گليم

مولانا كبر سن رسيده بود . چون وقت رحلت گرديد در حدود 942 صرصر اجل چراغ زندگى او را در محفل دنيا فرو نشاند . در ولايت شيراز كه اصل نشو و نماى او از آنجا بود مدفون گشت « سقى الله ثراه » تاريخ گرديده .

تاريخ حضرت مولانا عصام الدّين قدّس سرّه

تاريخ حضرت مولانا عصام الدّين قدّس سرّه

مولانا عصام الدّين ابراهيم ابن مولانا عربشاه اسفراينى به جودت طبع پاك ذهن درّاك سرآمد علماى عاليشان و ملاذ فضلاى فطنت نشان و ملجأ و پيشواى انام زمان خود بوده در اوقات سلطنت سلطان حسين ميرزا به كسب كمال اشتغال داشته علوم عقلى و نقلى را بر وجه استكمال بدست آورده . اما گويند جناب مولانا بنابر بعضى از حوادث زمان و نوايب دوران در تاريخ نهصد و بيست از دار السلطنهء هرات چون نسيم فيض به طرف بخارا وزيد . بواسطهء قدوم سعادت لزوم آن ولايت را مدينة العلم گردانيد و در آن بلده از وفور احسان عبيد الله خان محظوظ و از كمال انعام پادشاه معدلت نشان مسرور مىبود و طلبه را از فوايد خاطر افادت مآثر با حسن وجهى مستفيد مىساخت و از نوال فضل و افضال همه كس را در همه حال بىبهره و بىنصيب نمىگذاشت . در آن فرصت عبيد الله خان رباعى عربى به مولانا ارسال داشته ، سؤال بمعنى نمود . مشار اليه در همان روز بعد از نماز پيشين توجه خاطر را مرعى داشته قبل از صلوة تمام رساله تصنيف كرده و هر يك مصرع را ششصد و پنجاه و شش معنى نوشته فرستاد . خان عدالت سير و پادشاه علما پرور را زيادتى در اعتقاد گرديد . بعد از چندين وقت مشار اليه را هواى جنت المأواى ولايت سمرقند بر سر افتاده عازم آن حدود گرديدند . اندر آن ايام كبر سن دريافته بود و بسيار ناتوان گشته و اين بيت را اكثر بر زبان مبارك جارى مىكرد .

بيت

من هرچه خوانده‌ام همه از ياد من برفت * غير از حديث راه كه تكرار مىكنم

گويند مولانا زمانى كه سمرقند را از قدوم شريف مشرّف كردند به مزار فايض الانوار