تاريخ راقم ( فارسى ) — الصفحة ٩٠

توجه نمودن شيبانى خان بعد از فتح هرات به جانب خجند

علوم را به چنگ در آورده ، خصوص در علم عربى به نحوى مشار اليه گرديده كه هيچ كس را حرفى در كلام معجز نظام آن زبدة الانام نيست . تصنيفات كثير البركات بسيار است اما از آن جمله حاشيهء نوشته به شرح مخدوم خود كه شهرت تمام دارد ، در ميان انام و تكملهء نفحات الانس نيز از مشار اليه است . زمانى كه اجل موعود فرا رسيد در شهور 912 سروش « هو الغفور » را گوش دلش استماع گرديده و شيرازهء پر از جواهر علم را به خزينه دار حجرهء خاك سپرد . در تاريخ فوت مولانا فضلا چنين گفته‌اند ، از آن جمله اين است :

تاريخ

چو شد عبد الغفور آن كامل عصر * به عقبى غرقهء درياى غُفران

سر آمد روزگار دين و دانش * فرو رفت آفتاب علم و عرفان

تو خواهى روز و ماه سال فوتش * بگو يكشنبهء پنجم ز شعبان

توجه نمودن شيبانى خان بعد از فتح هرات به جانب خجند

توجه نمودن شيبانى خان بعد از فتح هرات به جانب خجند

زمانى كه طفل حضرت سبحانى محمد خان شيبانى را آفتاب سلطنت از افق عنايت بىغايت ربّانى طلوع كرد و اختر برج پادشاهى از مطلع هدايت تائيدات يزدانى پرتو ظهور انداخت ، صداى صيت شوكت موكبت او در گنبد خضرا پيچيد . در شهور 914 بود كه روى توجه به جانب ولايت خجند كه عروس ممالك است آورد . مقدمهء لشكر فيروزى اثر بر لب درياى خجند فرود آمد . محمود خان ابن يونس خان مغول كه از دودمان عاليست حاكم آن حدود بود . با پنج پسر شجاعت سير كه هر يك نهنگ بحر هيجا و پلنگ بيشهء دغا بودند دست از جان شسته ، قدم جرأت پيش نهاده عازم حرب گرديدند . در همان روز آن دو درياى لشكر چون موج با همديگر پيچيدند . عاقبت خان عاقبت محمود را با پنچ گوهر بىبها ، جوهر ناشناس قضا سفينهء بقاى هر يك را در گرداب فنا انداخت . ساير لشكرى چون سيل رو به صحرا نهادند ، يعنى جان به ساحل نجات بردند . باقى عساكر هزيمت مأثر رخت هستى را غريق بحر نيستى گردانيدند . در آن زمان يكى از متبحران وقت كه ضبع [ كذا ] صاف روان داشت اين تاريخ را نوشته :

تاريخ

جستم از پير خرد تاريخش * گفت بر گو « لب درياى خجند »