سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى ) — الصفحة ٠.١١
يادداشت دبير مجموعه
بارى عمدهء مدارك و منابع چاپ نشدهء قاجارى را مىتوان در گروههاى زيرين شناخت :
- متون تواريخ و تذكره‌ها كه چند تا از آنها در سالهاى اخير به چاپ رسيده است .
- سفرنامه‌هاى ايرانيان در ايران و در كشورهاى ديگر ( هند ، عثمانى ، فرنگستان ، روسيه ، مصر ، و شامات ) كه سالهاى اخير بيست سى تا از آنها چاپ شده است .
- روزنامهء خاطرات كه متاسفانه شمار آنها معدود است و آنچه از روزگار ناصر الدين شاه به اين سوى مانده است همه بايد چاپ شود . از آنچه چاپ شده ، خاطرات اعتماد السلطنه و ظهير الدوله و امين الدوله و مخبر السلطنه از زبده‌هاى آنهاست .
- كتابچه‌هاى گزارشى و انتقادى از وقايع و اخبار و توصيف آباديها .
- اوراق و سجلات و صكوك محضرى از قبيل وقفنامه‌ها و صداقنامه‌ها و اجاره‌نامه‌ها و تركه‌نامه‌ها و . . .
- دفترهاى كپيه و نامه‌هاى تجارى .
- دفترهاى ثبت و ضبط محاسبات تجارى و ملكى و زراعى و مخارج روزانهء افراد .
- دفترهاى مسودهء نامه‌هاى رجال و وزارتخانه‌ها .
- فرمانها و منشورها و حكمهاى پادشاهى و حكام ولايات .
- نامه‌ها و تلگرافهاى دولتى و شخصى و دفتر سواد يا خلاصه يا ثبت آنها .
- دفترهاى ثبت عرايض مخصوصا از دورهء ناصرى كه به طور منظم انجام مىشده است .
در اين مجموعه كوشش مىشود نمونه‌هايى از هريك از اين گونه مدارك گردآورى و تنظيم و چاپ شود ، و هدف اصلى آن است مداركى چاپ شود كه بهتر بتوان بر جنبه‌هاى اجتماعى و مدنى و فرهنگى و نيز زندگى و آداب آن روزگار در ميان طبقات مختلف جامعه دست يافت .
ايرج افشار
بهار 1372