تجارب الأمم ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠
تاريخ از ديدگاه مسكويه
اين كتاب چيزهايى آورده كه مرد مىتواند در زندگى ، خود را بدان راه برد . وى اين كتاب را با حديث ، آيه ، اندرز و شعر برآميخته است .
18 . كتاب الجامع . نام اين كتاب در ياقوت ( 5 : 10 ) و عاملى ( 10 : 146 ) به همين صورت آمده است . دكتر عزت آن را در پزشكى مىداند ، و بسا جامعتر از الحاوى رازى .
19 . كتاب فى تركيب الباجات من الأطعمه ( كتاب الطبيخ ) كتاب در آشپزى طبى است . ابن ابى أصيبعه ( ص 245 ) گويد : مسكويه اين كتاب را بسيار استوار نوشته است .
20 . كتاب الأشربه . . . ( ابن ابى أصيبعة ، همان صفحه ) . در تهيهء شربتهاى طبى .
21 . مختصر النبض . كتابى است در پزشكى كه به نام عضد الدوله نوشته است .
22 . كتاب فى الادوية المفردة ( قفطى ص 332 ) در پزشكى و داروهاى ساده .
23 . احوال الحكماء و صفات الانبياء السلف . ( خوانسارى 1 : 256 ) . عاملى نام اين كتاب را چنين آورده است : احوال الحكماء السلف و صفات بعض الانبياء السالفين .
24 . المختصر فى صناعة العدد ابو سليمان در ( صوان ص 347 ) گويد : « او راست تصنيفهايى در همهء رشته‌هاى رياضى و . . . حساب و جز آن كه در دست همگان است و در حلقه‌هاى درس مىخوانند . » 25 . فقر أهل الكتب ( شهرزورى ص 76 ) .
26 . رسالة فى دفع الغمّ من الموت . در اين كه از مرگ نبايد ترسيد .
27 . تعاليق على الكتب المنطقية . نقد نظر منطقيان در كتابهايى كه نوشته‌اند .
28 . وصيت مسكويه . اندرزى كه به جوياى حكمت مىدهد .
29 . وصيت يا عهد مسكويه . پيمانى كه مسكويه با خود بسته بوده است .
30 . رسالة له إلى بديع الزمان الهمذانى فى جوابه . ( ياقوت 5 : 11 - 17 ) .
31 . تجارب الأمم . كتابى كه ترجمهء آن هم‌اكنون در برابر شماست و ما مىخواهيم با تفصيل بيشتر دربارهء آن سخن بگوييم . نخست به نگرش مسكويه نسبت به تاريخ مىپردازيم :
تاريخ از ديدگاه مسكويه
تاريخ از ديدگاه مسكويه
با نگاهى به مقدمهء تجارب الامم روشن مىشود كه تاريخ در نظر مسكويه مشتمل بر رويدادهايى است كه انسان مىتواند در زندگى فردى و اجتماعى خويش از آن پند گيرد و