دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤١١

خير مقدم ( نقل از شب‌نامه )

. . . « 1 » داديد . هرجا مستبدى بود تقويت فرموديد و اگر كسى خواست كلمهء عدلى بگويد از ميان برداشتيد . ادنى عمل قبيح شما جلوگيرى از علم و معارف بود . شما همان شخص هستيد كه مثل سيّد جمال الدين مرحوم مبرور شخصى را كه « ولتر » ايران بود از حضرت عبد العظيم سر و پاى برهنه سوار اسب پالانى كرده از ايران نفى و اخراج نموديد و علّت شهادت ناصر الدين شاه شديد .

شما همان كسى هستيد كه جلال الدولهء چه عرض كنم را تشجيع به ريختن خون مردم نموديد تا واقعهء قونسولخانهء روس در اصفهان پديد شد و به واسطهء آن حمايت بى جا القاى نفاق ميان ملّت ايران شد . و چقدر از نفوس ايرانيان در يزد و جاهاى ديگر كشته شد . خودتان به اعمال قبيحهء خود به حكم الانسان على نفسه بصير بهتر از هر كسى بصيرت داريد و خود را مىشناسد .

اى كاش به‌طور قهقرا تفكّرى در تاريخ گذشتهء خود مىفرموديد و از وجدان خود منفعل مىشديد . كرام الكاتبين و خزانهء حافظه طبيعت هيچ جمله از افعال و اعمال حضرت اشرف را فراموش نكرده و از قلم نينداخته .

با اينكه همه قسم اسباب خطر براى شما موجود بود . . . « 2 » ملّت نجيب ايران و فتوّت مجلس مقدّس شوراى ملّى با آن همه خيانت كه از شما مسبوق بودند اجازهء دخول به اين خاك مقدّس دادند ، حال ملتفت باشيد سه مسئله به جنابعالى يادآورى مىشود :

اولا بدانيد به دادن رشوه و ابقاى نفاق و ترتيب دسيسه ممكن نيست اين سيل خداداد مشروطيت را به خس و خاك استبداد جلوگيرى كنيد .

ثانيا بدانيد آب و خاك جوهر است و سلطنت عرض . ملّت و آب و خاك باقى است و افراد سلطنت متبدل . تاريخ خبر مىدهد كه در همين ايران بنا شد در يك هفته سه نفر سلطان خلع و لبس و عزل و نصب شد .

شد مبدّل آب اين جو چند بار * عكس ماه و عكس اختر برقرار

خواهش مىكنيم فريب مجسمهء استبداد را نخوريد و خود را به چاه ضلالت نيندازيد كه منزوى بودن و به نام نيك مردن بهتر است تا صدارت نمودن و بدنام شدن .

تاريخ امين الدوله و عين الدوله هردو سرمشق خوبى است براى جنابعالى .

( 1 ) . نقطه‌چين در اصل است . ( 2 ) . به سبب پارگى كاغذ دو سه كلمه از ميان رفته .