دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٤

[ شعاع السلطنه و املاك فارس ]

( 2 ) مساحت اراضى و تعيين ملّاك به موجب دفتر دولتى

( 3 ) تعديل ماليات بر وجه صحيح

( 4 ) نظم قشون

( 5 ) اصول انتخاب حكومتها و تعيين حق حاكم و محكوم عليه

( 6 ) اصلاح و ترويج تجارت داخله

( 7 ) تصفيهء عمل گمرك

( 8 ) تصحيح عمل ارزاق و اجناس

( 9 ) اصول كليه در تأسيس مدارس علمى و تشكيل كارخانجات و معادن

( 10 ) تكليف وزارت خارجه

( 11 ) اصلاح عمل مواجب و مستمريات دولتى

( 12 ) محدود نمودن حدود وزراء و وزارتخانه‌ها و ملّاها به قانون شرع

اگر فصول مرتب [ شود ] و به موقع به اجرا آيد دولت ايران در عرض بيست سال از ژاپون مىگذرد . » ( بعضى زوائد اين لايحه را ترك شد . )

[ بازگشت شاه از فرنگ ]

[ بازگشت شاه از فرنگ ]

بعد از اين مجلس ، اصحاب سرّ همچو صلاح ديدند كه در غياب شاه انجمن باشد ولى مذاكرات به ملاحظاتى نوشته نشود و در كمال متانت مشغول كار بودند .

روز پنج‌شنبه 14 رجب 1323 خبر ورود مظفر الدين شاه به بندر آستارا رسيد و در دو شب بعد چراغان شايانى كردند و چندين كاغذ به همين مضمون براى عين الدوله فرستاده شد و او هيچ‌يك را به شاه نشان نداد ، جز يك كاغذ به توسط يكى از اجزاء محرم شاه كه از اصحاب سرّ اين مطالب بود به شاه رسانيد .

روز هفتم شعبان شاه به دار الخلافه وارد و در نيمهء شعبان كه عيد مذهبى بود مظفر الدين شاه سلام نشست و به نظام الملك كه مخاطب سلام بود امر كرد كه بايد ديوانخانهء عدليه منظم گردد و قانون عدليه مثل عدالتخانهء خارجه دائر و مجرى باشد .

[ شعاع السلطنه و املاك فارس ]

[ شعاع السلطنه و املاك فارس ]

در اين اوقات بعضى وقايع ناگوار كه مايهء تزلزل خاطر عموم و در حقيقت اسباب فشار اهالى ايران بود در حدود ممالك ايران از طرف كارگزاران امور ديوانى و سوء حركات آنها ناشى شد .