دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢١٢

صورت فرمان همايون

يافته خيالات باطلهء فرنسيسان را به حدود ايران رساندند .

و بعد از رسانيدن كاغذهاى مذكور باز به صلاح ديد ايشان هنگامىكه اردوى شاهى قريب ايروان بود شاهرخ خان يك كاغذ ديگر روانه ساخته چنين اظهار نمود كه ناپليون اول

( Napoleon Ist )

مىخواهد به اتفاق شاه به روسيه مقابله نمايد و اين دفعه عهدنامهء شاه عباس صفوى را دست‌آويز ساختند و چون فيما بين دولتين فرانس و روس در اين وقت [ 12 ] دوستى برقرار شد بر اين كاغذ نيز شك مىرفت . زيرا كه دولت ايران به توسط محمد نبى خان از مستر جنس باليوز بغداد معاونت مىخواست و بنابراين فتحعلى شاه اظهارات امپراطور را رد ننموده ساكت ماند .

و در تابستان سنهء 1805 كه فيما بين دولتين روس و فرانس جنگ شروع شد كرنل رومين

( Colonel Romien )

نامى از جانب ناپليون با جمعيت زياد و هداياى گران وارد طهران گرديد و چنين اظهار نمود كه اگر دولت ايران دوستى انگليسيان را كه از مقابلهء روسيه مىترسيدند ترك نمايد و با فرنسيسان بياميزد ناپلئون

( Napoleon Ist )

وعدهء ارسال يك سفيرى فورا به طهران و مساعدهء لشكر و مال و ارسال يك سپاه بىكران به صوب گرجستان داده و فرستاده شرف‌بار يافته و فتحعلى شاه از وى اين سؤالات را نمود . احوالت خوب است ؟ احوال بنابرين خوب است ؟ پادشاه را چرا كشتيد ؟ و مقصود شاه از اين سؤالات قتل لوئى پانزدهم

( Louis XV . )

پادشاه فرانسه است كه پيش از ناپلئون اول

( Napoleon Ist )

پادشاه آن كشور بود و چون هرج‌ومرج به داخلهء آن ممالك راه يافت پادشاهى به جمهورى

( Republic )

مبدّل گرديد . يازدهم ديسمبر 1792 لوئى مذكور را به محكمهء عدليّه احضار كردند و جوابش اين بود كه حاضرم و مىآيم ولى اختيار احضار مجلس را قبول ندارم و به قوهء جبريّه‌اش تابعم و چون داخل مجلس گرديد از راه انسانيت رئيس فرمود بنشين و اين نزد شورشيان ناپسند آمد و سؤالات چند از او نمودند و انكار مىكرد و وكيلى به جهت مدافعه مىخواست و ترنشه

( Tronchet )

و تارگه

( Target )

را مىناميد . اولى قبول و ثانى [ 13 ] اين تكليف را رد مىنمود و باز به قيد خانه‌اش بردند و چون ديد كه زن و فرزندش را به جاى ديگر بردند و عاقبتشان نامعلوم است گريست و مالزهرب

( Malesherbes )

و دسزبه

( De Seze )

و ترنشه

( Tornchet )

پيوسته براى نجات پادشاه سعيها كردند ولى فايده نبخشيد و به جهت ابلاغ نتيجهء مجلس چون‌كه حكم بر قتل او رفته بود مالزهرب