دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٨
تاريخ سفارت حاجى خليل خان و محمد نبى خان سفراى فتحعلى شاه قاجار در هندوستان 1802 - 1805 ميلادى
متن دوازده سند مذكور را كه عبارت است از اصل تسليت‌نامهء ولزلى و نامه‌هاى خطاب به محمد حسن كوراغلى و وكالت‌نامهء فرزندان او به مانكجى ليمحى در كتاب « يزدنامه » جلد دوم ( تهران ، 1377 ) صفحات 540 - 577 به چاپ رسانيده‌ام .
ايرج افشار
حاجى محمد خليل بن حاجى محمد قزوينى ، از اعاظم تجار بندر ابوشهر و ايران و آقا محمد خان قاجار او را به خطاب ملك التجار قرين افتخار داشته و تاريخ بناى مداخله‌اش در امور ديوان از سنهء 1213 و سنهء 1214 هجرى است و چون در سنهء مذكور آمدن زمان شاه كابلى به تسخير هندوستان به حدود آن كشور شهرت يافت و فرستاده‌اش به دهلى
( Dehli )
رسيد و براى پادشاه دهلى و وزير اعظم هندوستان و فرمانفرما و امراى مهاراجه و راجه‌گان هندوستان نامه‌ها را آورد و به صاحب سنگه راجهء پتياله
( Saheb Singh , Maharajah Of Patiala )
نوشته بود كه پس از انجام فصل برماة كه موسم باران هندوستان است به جانب دهلى كه تخت‌گاه سلاطين تيموريه است خواهم شتافت و اولياء دولت بهيهء انگليسيه ترس و اضطراب عظيم برداشته .
در آن هنگام مستر منستى
( Mr . Mansety )
از طرف حكومت كمپنى هندوستان
( East India Company )
در بندر ابوشهر وكيل و مستر جنس
( Mr . Jones )
، سرهرفرد جنس بارونت
( Sir Harford Jones , Bart )
در بغداد و نواب ميرزا مهدى على خان حشمت جنگ بهادر از طرف حكومت هندوستان به ستودن جناتن دنكن
( Jonathan Duncan )
امين الممالك ممتاز الدوله غصنفر جنگ بهادر گورنر بمبئى
( Governor Of Bombaay )
به سفارت دربار ايران مأمور و در اين آوان جميع مساعى كمپنى به دفع و ممانعت زمان شاه
( Zeman Shah )
و تيپو سلطان [ 1 ]
( Tippoo Sultan )
مشغول گرديد و از رسالت ميرزا مهدى على خان مقاصد كمپنى ممانعت زمان شاه بود و براى گشودن اين مسائل نواب موصوف وارد ابوشهر گرديد و به صلاح و صوابديد حاجى محمد خليل از آنجا با فتحعلى شاه و صدر اعظم ابواب مراسلات گشوده مسائل را به اولياى آن دولت عرضه داشت و تدابير لازمه‌اى كه به جهت ممانعت آمدن زمان شاه به هندوستان لازم بود تكميلا به عمل آورد و به توسط حاجى محمد خليل چهل هزار روپيه سكه به محمود شاه كابلى و شهرزادگان كابل و ايران داده و محمود شاه