دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٦٦

كتابچهء حالت سيستان نوشتهء ميرزا محمد جعفر قاجار

قلعهء فتح است كيانيها ساخته‌اند ، آن هم جزو خاك افغانستان است . يكى نادعلى است كه افغان مشغول آبادى آنجا است .

چشمه‌اى است پشت كابل مشهور به گردن‌دراز . از ميان كوهستان كابل و قندهار مىآيد تا گرمسير قندهار ، از آنجا داخل رودبار قندهار مىشود . از آنجا داخل خاك سيستان شده رو به شمال و طرف مغرب مىرود [ 5 الف ] در شدت آب اطراف سيستان را مىگيرد و از آنجا به زره و رم‌رود خاك افغانستان منتهى مىشود .

طرقو كه عرض شده از شهرهاى قديم سيستان است . افغانها به تحريك انگليسها خيال آبادى آنجا را دارند و مىخواهند بند آنجا را ببندند ، چنانچه اين كار و خيال آنها صورت پذيرد اولا در هنگام كمى آب ديگر آب به سيستان نمىرسد .

گذشته از آن مثل سيستان زراعت را با رعيت سه قسمت نمىكند كه دو قسمت را ديوان برده و يك قسمت رعيت ببرد . آنها نصف يا كمتر از نصف مىبرند . بقيه را رعيت مىبرد و در اين حال تمام رعيت سيستان به آنجا خواهد رفت .