تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٣
از علّتهائى كه براى قتل نعمان ذكر شده
در تاريخ ادبيّات دورهء جاهلى عرب در شرح حال طرفة بن عبد شاعر جاهلى آمده است كه وقتى او و دائيش متلمّس به سببى مورد خشم نعمان قرار گرفتند و از نظر او مستوجب قتل گرديدند ، نعمان براى اين‌كه آنها را به كيفر برساند به هر يك از آنها نامه‌اى سربه‌مهر داد و آنها را نزد مكعبر فرستاد . در نامه نوشته بود كه آنها را به قتل برساند ، ولى به آنها گفت كه در آن نامه‌ها سفارش پاداش براى آنها كرده است . نوشته‌اند كه از آن دو تن كه هريك به تنهائى طىّ طريق مىكردند ، متلمّس كه آن نامهء سربه‌مهر را به مكعبر رسانيد به هلاكت رسيد . ولى طرفه كه آن را در بين راه باز كرد و از مضمون آن آگاه شد ، نزد مكعبر نرفت و خود را از نظر نعمان هم پنهان داشت . اين مكعبر همان دادفروز گشنسپان سردار معروف خسرو پرويز بود كه حفظ امنيّت تمام اين منطقهء عرب‌نشين را برعهده داشت ، و مقرّ اصلى او در دژ مشقّر در بحرين بود كه ذكرش در گفتار « ايرانيان در عربستان » گذشت . و هم خود او به سبب سخت‌گيريهايش در كيفر تبهكاران و هم دژ مشقّر او در داستانهاى عربى و ايّام العرب معروف است .
در سخن از پادگانهاى ايران در حاشيهء صحرا و در مرز روم از پادگانى سخن رفت به نام قطقطانه كه مرزبان آنجا به نام گرابزين يكى از دو سردارى بود كه در جنگ ذوقار نام آنها برده شده است . از اوصافى كه دربارهء اين قطقطانه ذكر شده يكى هم اين بوده كه آنجا زندان نعمان هم بوده ، بدين‌معنى كه نعمان هركه را مىخواسته زندانى كند او را نزد مرزبان اين پادگان مىفرستاده كه او را در آنجا بازدارد .
و چون اين دو خبر را با آنچه دربارهء شهر انبار وظيفه‌اى كه آن شهر در تأمين نيازمنديهاى اميرنشين حيره و ديگر پادگانهاى مرزى ايران از لحاظ خواربار و علوفه و ديگر تداركات برعهده داشته و در گفتار حيره و انبار . . . گذشت با هم بسنجيم جز اين به نتيجهء ديگرى نمىرسيم كه اميرنشين حيره در دوران خسرو پرويز از هر لحاظ تحت نظارت دولت و مرزبانان ايرانى بوده ، نيازمنديهاى مادى او از شهر انبار برآورده مىشده و امور اجرائى آن را هم مرزبانان ايرانى انجام مىداده‌اند . و اين هم با توجّه به بدگمانى خسرو پرويز از نعمان ، و اين‌كه او نمىخواسته كه وى خارج از دائرهء علم و اطلاع او و مرزبانانش به