تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٨
نخستين كنگرهء اتحاديهء دانشگاههاى اسلامى
گفتگو است سخن از تاريخ اسلام و تاريخ ايران مىرود در واقع سخن از دو تاريخ پيوسته به هم است ، چون در دورانى كه صحنهء غالب رويدادهاى مهم اسلام همين سرزمين ايران بوده و همهء رشته‌هاى علوم و فرهنگ آن هم در همين‌جا و به‌وسيلهء مردمى از همين ديار پايه و مايه گرفته است تاريخ اسلام و ايران هم قابل تفكيك نيستند . نه كسانى كه بخواهند تاريخ اسلام را جدا از تاريخ ايران و مردم آن بشناسند به نتيجه‌اى صحيح مىرسند ، و نه آنها كه تاريخ ايران و مردم آن را در دوران اسلامى بىتوجه به سير تحولات تاريخى اسلام در ايران و گرايشهاى اسلامى ايرانيان مورد بحث و بررسى قرار مىدهند .
و به سبب همين پيوستگى است كه چون اين تاريخ در مدارس اسلامى ايران يعنى كانون اصلى خود جائى براى مطالعه و تحقيق نيافته تا باتوجه به جنبه‌هاى مختلف آن همهء چهره‌هاى آن چنان كه در واقع بوده است نمودار گردد ، و در مراكز ديگرى هم كه مورد مطالعه بوده به جنبه‌هاى ايرانى آن كمتر توجه شده و بيشتر جنبهء عربى آن ، آن هم به گونه‌اى مبالغه‌آميز ، مورد توجه قرار گرفته است ، ازاين‌رو اين تاريخ از جهات بسيارى در پردهء ابهام مانده ، و در تفسير رويدادهاى آن غالبا پندارها جاى واقعيات را تا حد تحريف گرفته است . و اين چيزى است كه آثار گمراه‌كنندهء آن را نه‌تنها در مردم ناآگاه بلكه در بسيارى از درس خواندگان و عالمان و مراكز علمى اين زمان هم كه تاريخ اسلام و فرهنگ آن را تنها از يك جنبهء آن مورد مطالعه قرار داده‌اند مىتوان ديد ، و اينك يك نمونه :
نخستين كنگرهء اتحاديهء دانشگاههاى اسلامى
نخستين كنگرهء اتحاديهء دانشگاههاى اسلامى
در نخستين كنگرهء اتحاديهء دانشگاهى اسلامى كه در سال 1348 هجرى شمسى در يكى از مدارس دينى قديمى شهر فاس در كشور مغرب كه امروز ، با تغييراتى در آن ، به نام دانشگاه قرويين خوانده مىشود ، برپا گرديده بود ، و در آن شانزده كشور اسلامى و بيش از بيست دانشگاه و دانشكده و مؤسسهء عالى اسلامى نماينده داشتند ، هدف از برپائى آن كنگره چنين اعلام شده بود :