تاريخ هرودت ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦

توضيح خارج از متن دربارهء « تاريخ كرزوس »

ساكن تئيشپا « 1 » بوده‌اند . همچنين است جنگى كه با همكارى پسامتيك « 2 » با آشوزيها درگرفت و مقاومتى كه در برابر هجوم قبايل وحشى توگدامى « 3 » ابراز شد . اگر تاريخ هردوت را فقط مخصوص ذكر اختلافات و نزاع يونانيان و « اقوام وحشى » بدانيم ، بديهى است جاى آن نبود كه از اين وقايع بتفصيل ياد شود ؛ ولى اگر مؤلف بيكى از وقايع‌نگارىهاى ليدى كه در اسناد رسمى تهيه شده مراجعه ميكرد ، لا اقل ميتوانست اشاره مختصرى به آنها بكند .

* * * اكنون بايد ديد سهم مشرق‌زمين از لحاظ منبع اطلاعات هردوت نسبت به اين قسمت از كتاب او چه بوده است . ترديدى نيست كه قسمت مهمى از ملاحظات و مشاهدات شخصى هردوت دربارهء تاريخ ليدى از مشرق‌زمين سرچشمه ميگيرد . در ضمن شرح مطالب ، هردوت مكرر از شهرهاى يونانى ساحل آسياى صغير از قبيل ملط ، سميرن ، كولوفون ، پرين « 4 » ، كلازومن « 5 » ، افز « 6 » و بعضى شهرهاى ديگر نام ميبرد كه دسترسى به آنها از راه ساموس و هاليكارناس كارى بس آسان بوده است . در همين شهرها است كه هردوت سرگذشت حملات خاندان مرمناد را به اين شهرها از دهان ساكنان محل شنيده و دربارهء حوادث مشروح زير از آنها كسب خبر كرده است : مهاجمات مكرر ساديات و آليات به سرزمين ملط ، جنگهاى ليمنيون « 7 » و مآندر « 8 » ، حريق معبد آسزوس « 9 » و عواقبى كه بر آن مترتب شد ، حيله تراسيبول ، رقابت بين كرزوس و

( 1 ) Teishpa ( 2 ) - Psammetik ( 3 ) - Tougdammi ( 4 ) - Priene ( 5 ) - Clazomenes ( 6 ) - Ephese ( 7 ) - Limeneion ( 8 ) - Meandre ( 9 ) - Assesos