تاريخ هرودت ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٠
اقوام يونى ، درى ، ائولى
مذهبى حرام ميدانستند .
161 - پس از آنكه ساكنان كيوس پاكتيس را تسليم كردند ، مازارس به جنگ با كسانى رفت كه بهمدستى او تابالوس را محاصره كرده بودند . ساكنان پرين « 1 » را باسارت درآورد و با سربازان خود در سراسر دشت مآندر « 2 » به دست‌اندازى و غارت پرداخت و همين عمل را در مانيزى « 3 » تكرار كرد و كمى بعد بمرضى درگذشت .
162 - بعد از مرگ مازارس ، هارپاگ از اعماق آسيا بفرماندهى جانشين او شد . او نيز از نژاد ماد بود و هم او بود كه آستياژ پادشاه ماد مائده‌اى كراهت‌آور براى او ترتيب داده بود و او بود كه كوروش را در رسيدن به سلطنت كمك كرده بود . همين كه هارپاگ از طرف كوروش به سمت فرمانده تعيين شد و به سرزمين يونى رسيد ، شروع كرد به تسخير شهرهاى اين ناحيه با انباشته كردن خاك و حفر خندق ، بدين ترتيب كه ابتداء ساكنان شهرها را ناگزير ميكرد به داخل حصارها پناه برند و سپس خاك زيادى در برابر حصار انباشته ميكرد و در پناه آن به حمله ميپرداخت .
163 - نخستين شهر يونى كه مورد حمله قرار گرفت شهر فوسه بود . ساكنان اين شهر نخستين يونانيانى هستند كه بدريانوردى در درياهاى دور پرداخته‌اند . هم آنها هستند كه خليج آدرياتيك و سرزمين تيرنى « 4 » و ايبرى « 5 » و تارتسوس « 6 » را كشف
( 1 ) - Priene ( 2 ) - مآندر ( Meandre ) كه در اصطلاح امروز تركها مندرس ناميده مىشود نام ناحيه‌اى از آسياى صغير بود كه بوسيله رودى كه به همين نام خوانده ميشد آبيارى ميشد . ( 3 ) - مانيزى ( Magnesie ) يا مانيسا ( Manisa ) نام يكى از شهرهاى آسياى صغير در عهد باستان است . جنگ مانيزى كه در سال 190 قبل از ميلاد بين سيپيون آسيائى و آنيتوكوس سوم اتفاق افتاد در همين محل بود . ( 4 ) - Tyrrhenie ( 5 ) - ايبرى ( Iberie ) نام يكى از نواحى قديم آسيا واقع در جنوب قفقاز است . اسپانياى قديم را نيز به همين نام ميخوانده‌اند . ( 6 ) - سرزمين تارتسوس ( Tartessos ) در نزديكى جبل الطارق كه مردمان قديم « ستون‌هاى هراكلس » نام نهاده بودند در منطقه كاديكس قرار داشت ( كتاب چهارم - بند 152 ) .