تاريخ هرودت ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٩

ليدى تاريخ كرزوس

و سرنوشت او و شهر سارد اطلاعى نداشتند .

79 - همين كه بعد از جنگ پترى كرزوس راه عقب‌نشينى در پيش گرفت ، چون كوروش دانست كه كرزوس بدنبال اين عقب‌نشينى سپاه خود را نيز مرخص خواهد كرد به مشورت و صلاح‌انديشى پرداخت و به اين نتيجه رسيد كه كارى كه او بايد بكند اينست كه هرچه زودتر بسوى سارد پيش رود تا قبل از آنكه قواى ليدىها بار ديگر اجتماع كنند ( شهر را غافلگير كند « 1 » ) . همين كه كوروش چنين تصميم گرفت ، تصميم خود را سريعا بموقع اجراء گذارد ؛ سپاه خود را بسوى ليدى حركت داد و خود شخصا خبر ورود خود را به اطلاع كرزوس رسانيد . در اين موقع كرزوس با وضعى دشوار روبرو بود ، چه بر خلاف انتظار او اوضاع طورى ديگر شده بود . و با اين حال او سپاهيان ليدى را بجبههء جنگ برد . در آن زمان در آسيا قومى بشجاعت و مردانگى قوم ليدى نبود ، چه آنها سوار نظام قابلى بودند و همچنان كه بر اسب سوار بودند با نيزه‌هاى بلند ميجنگيدند .

80 - سپاه ليدى در دشتى هموار و صاف « 2 » كه مقابل شهر سارد قرار دارد تمركز يافت .

رودخانه و انهارى چند از اين دشت ميگذرد و ازين جمله است رود هيلوس « 3 » . تمام

( 1 ) - دربارهء اين عبارت معترضه رجوع شود به توضيح خارج از متن . ( 2 ) - چون بگفته هردوت دشت سارد صاف و هموار بود ، سوار نظام سارد قاعدة ميبايستى بهتر بتواند در آن بعمليات نظامى بپردازد . ليكن رودخانه‌ها و انهارى كه از هر طرف در آن جارى بود و هردوت بعدا به آن اشاره مىكند يكى از بزرگترين مشكلات سوار نظام ليدى بود . ( 3 ) - ( Hyllos ) - از جملهء اين رودها رود معروف پاكتول ( Pactole ) است كه هردوت در جاى ديگر از آن صحبت مىكند ( كتاب پنجم - بند 101 ) . اين همان رودى است كه به علت براده هاى طلا كه در رسوب آن يافت ميشد شهرتى خاص بدست آورده بود و يكى از بزرگترين عجايب سرزمين ليدى محسوب ميشد ( بند 93 همين كتاب ) . معلوم نيست بچه دليل هردوت در اين قسمت فقط از رود هيلوس نام ميبرد . شايد اهميتى كه هردوت براى اين رود قائل بود از آن جهت است كه در كتاب ايلياد اين رود با رود هرموس در يك متن آمده است ( ايلياد - كتاب 20 - بند 392 ) .