تاريخ ذو القرنين ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤
ذكر حالات و فتوحات محمد حسن خان و خاتمه كار آن شهريار جلادت نشان و شمهاى از احوال نوّاب حسين قلى خان الملقب به جهانسوز شاه
قدرت بىچونى را ملاحظه بايد كرد كه در همان حوالى ولايت خبوشان كه اين عمل ناپسند را با آن خان ارجمند نمود ، مخالفينش سر از تن بريدند و تن نازپرورش را در خون كشيدند : « فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ » . « 1 »
ذكر حالات و فتوحات محمد حسن خان و خاتمه كار آن شهريار جلادت نشان و شمهاى از احوال نوّاب حسين قلى خان الملقب به جهانسوز شاه
ذكر حالات و فتوحات محمد حسن خان و خاتمه كار آن شهريار جلادت نشان و شمهاى از احوال نوّاب حسين قلى خان الملقب به جهانسوز شاه
از نوّاب فتحعلى خان ، دو خلف مخلف آمد : يكى خاقان كشورگير نوّاب محمد حسن خان و ديگرى محمد حسين خان كه در زمان طفلى بدرود سراى فانى نمود .
نوّاب محمد حسن خان در عنفوان جوانى ، روزى در سر اسب دوانى با محمد زمان بيك ولد محمد حسين خان قراموسانلوى قاجار كه از جانب پدر نايب استرآباد بود ، منازعه كرده روى به دشت تركمان آورد ؛ جمعيتى از آن طايفهء بىوسروپا مهيا و بر سر استرآباد رفته شهر را مسخر ساخت . و محمد زمان بيك مزبور فرار و نزد بهبود خان افشار ، كه از جانب نادر شاه سردار آن ديار و در كنار رودخانه اتك « 2 » [ 11 ] قرار داشت ، شتافت . سردار مزبور با معادل ششهزار لشكر به عزم مجادله با نوّاب محمد حسن خان به استرآباد رفته در ساحل رود گرگان جنگى نمايان واقع [ شد ] و سردار مزبور شكست يافت .
اين خبر در ديار موصل به نادر شاه رسيد . محمد حسين خان قاجار را با لشكرى بىشمار به تلافى فرستاد . محمد حسين خان با بهبود خان استرآباد را گرفته ، خراب كردند و از رئوس قاجار و تبعه كله منارها ساختند .
نوّاب محمد حسن خان فرصت تلافى نداشت ، باز روى به دشت تركمان گذاشت .
( 1 ) . سوره حشر ، آيه 2 . ( 2 ) . اتك ، نام محلى است در شمال شرقى خراسان ( عميد ) ؛ مركز ايل تكه و سالار ساروق در اتك قرار داشت ( اتركنامه ، رمضانعلى شاكرى ، ص 73 ) .