تاريخ ذو القرنين ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٦
ذكر سياست جناب حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله
ذكر سياست جناب حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله
ذكر سياست جناب حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله
اگرچه مرحومين مغفورين ، ميرزا محمد رضى تبريزى منشى و ميرزا محمد صادق مروزى وقايع‌نگار در تواريخ تأليفى خود علانيه ، « 1 » جناب حاجى ابراهيم خان اعتماد الدولهء شيرازى را خائن و مقصر و مستحق سياست نوشته‌اند و از رهگذر تقيه در دربار سلطنت ، حق داشته‌اند ، چون اين بنده مدحت‌گزار مأمور به اين بود كه حقيقت هر وقايع را بالمشافهه از سركار صاحبقرانى تحقيق و همان فرمايش را بدون كم‌وزياد تحرير نمايم ، لهذا به اين داستان كه رسيدم ، احوال پرسيدم . در جواب مقرر فرمود كه : هرگاه بتوانى طورى بنويس كه آمر و مأمور هردو بىتقصير شوند .
الحق تكليف شاق شد و تحميل ما لا يطاق . متوكلا على الله كلك و دفتر برداشتم و اين فقرات را نگاشتم .
بر دانايان روزگار حقيقت اين معنى ظاهر و آشكار است كه اكثرى از ابناء زمان را به اقتضاى فطرت ، خصلت حسد با جان و جسد سرشته و بر جبين اغلبى اين صفت ناپسند نوشته است . رفتار قابيل با هابيل با آن‌كه حضرت ابو البشر را ولد بلافصل بود ، بر حسد « 2 » انواع بشر ، دليلى است روشن و برهانى مبرهن .
يكى از اهالى زمانه را كه تدبيرات قدر و تأثيرات اختر از ساير امثال برگزيند و بر صدر مسند عزتى ، كه در حقيقت عين ذلّت است ، دو روزى به استراحت نشيند . امثالش را خار حسد در پاى طبيعت خليده آيد و تيغ خلاف از اطراف بر روى او كشيده . ياران با وفاقش به نفاق برخيزند و دوستان پر نفاق با وى به اتفاق ستيزند ، خاصه مشيران كارگزار و دبيران با اعتبار كه مرجع اكابرند و ملجأ اصاغر ؛ هر تن از اضداد امت و آحاد سپاهى و رعيت را از ايشان هوسى در سر است و طمعى در خاطر . هرگاه ابواب طمع اهالى را از همت عالى مسدود سازند ، به اقتضاى صفت حرص و آز ، باز راضى نگشته به اظهار هوسى ديگر پردازند . در رضاجويى خاطر اضداد كار دشوار آيد و در اندك زمانى
( 1 ) . آشكارا ( 2 ) . ملى : « حس »