تاريخ ذو القرنين ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٥

ذكر اوضاع سفر خراسان و فتح قلعه مزينان و مراجعت محمود ميرزاى افغان و ورود [ 77 ] فرستاده قيصر ميرزاى ايضا « 3 » و سور شاهزاده محمد ولى ميرزا

برحسب امر داراى دوران ، ابراهيم خان عم‌زاده در روز دوشنبه دويّم شهر ذى حجة الحرام با معادل ده هزار سوار جرّار نيزه‌گذار و پيادهء آتشبار قبل از تحريك لواى ظفر كردار به محاصرهء آق‌قلعه كه محل وقوف اللهيار خان بود ، روان [ شد ] و مهدى قلى خان دولو و حسين خان قاجار قزوينى به همراهى او شتابان آمدند .

امير گونه خان كرد زعفرانلو حاكم خبوشان « 1 » و ابراهيم خان شادلو حاكم اسفراين را نيز حكم رفت كه هريك با جمعيت خود به معسكر ابراهيم خان ملحق و به تسخير قلعه مزبور كمر همت بسته شكوه كار اللهيار خان احمق را بىرونق سازند . رايات ظفر آيات هم در يوم دوشنبه نهم شهر مقرر با يك جهان لشكر از مقر خلافت جاويد سير در عقب ايشان حركت و چمن نمكه « 2 » دامغان ، مضرب خيام ظفر آيت شد . مدت پنج روز عرض سپاه ظفر دستگاه از افواج مازندرانى و استرابادى را [ سان ] ديده و پس از آن موكب فيروز از آن‌جا حركت و در پنجم شهر محرم الحرام سنه يكهزار و دويست و پانزده در خارج قلعه مزينان ، قبه بارگاه سپهر دستگاه بر اوج مهروماه كشيده آمد .

نوّاب حسين قلى خان با فوجى از دليران و جزايرچيان ركاب ظفر عنان به محاصره قلعه سبزوار نامزد و روانه گرديد و رسوم تعزيه‌دارى جناب خامس آل عبا - عليه التحيه و الثنا - توقف مزينان را بهانه [ آمد ] . اهالى ينگى قلعهء مزينان ، كه از مستحدثات اللهيار خان و در رفعت و متانت همدوش چرخ گردان است ، پاى در دامن استكبار كشيده و جسارت به انداختن شمخال « 3 » و تفنگ ورزيده ، آتش غضب قيامت لهب قهرمانى ، آن قوم بد اختر را برق خرمن گرديده [ و ] در آنى اطراف قلعه محاط پيادگان صف‌شكن شد . از صاعقه بارى توپ‌هاى اژدر دهان و خمپار [ ه ] هاى كوه توان و جزايرچيان آتش‌فشان ، سطح هوا و فضاى بيابان چون شام تيره‌بختان [ شد ] و اهالى قلعه از بيم جان نوحه‌كنان « 4 » در پس ديوار امان مكان جستند .


( 1 ) . قوچان امروزى ( 2 ) . اين روستا در غرب چهارده كلاته دامغان قرار دارد و از روستاهاى كوهستانى دامغان به شمار مىرود . قلعه آن باقى است و حدود صد خانوار جمعيت دارد . ( 3 ) . سلاحى آتشين و سرپر كه سربازان قديم به كار مىبردند ( معين ) . ( 4 ) . مجلس : « و اهالى قلعهء ابراهيم جان نوحه‌كنان »