تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٤٢
ايسن ، لارسا و ايلام
سلسلهء سوم اور
سلسلهء سوم اور
عكس‌العمل سومر تحت اورنامو ، پاتسى اور ، يك دولت ديگرى از سومر و اكد بوجود آورد و اور دوباره پايتخت گرديد ، در اينجا منابع اطلاعات ما نسبت بسلسلهء سوم كه تقريبا از 2278 تا 2150 ق . م سلطنت كرده‌اند همانا برج مهم زيگورات « 1 » ، معبد نانى ، كاخ شاهى و ساير ابنيه ميباشند و در حقيقت مديون آنها هستيم . در فعاليت آنها همينقدر بس كه نهرهاى بزرگى حفر كرده‌اند كه يكى از آنها اور را بخليج فارس متصل ساخته است و بدين وسيله توانسته‌اند كشتيهاى بازرگانى خودشان را به بنادر فرودگاههاى اين شهر رسانيده بارها را خالى كنند و رويهمرفته ترقى و پيشرفت اين مملكت در فلاحت و كشاورزى و نيز در دادوستد و بازرگانى بمنتها درجه رسيده بود و پايهء زندگى نسبت بهريك از دوره‌هاى بعدى تاريخ وى عاليتر و بالاتر و برعكس در پيشه و هنر كه بايد گفت فقير بوده است . و ولى چنين ميگويد : فقط معمارى و حجارى آن‌هاست كه مناسب و فراخور يك تمدنى مىباشد كه مراحل ابتدائى را سير مىكند و يا قدرى از آن جلوتر بوده است . سقوط اين دولت كامياب ناگهانى بود ، اموريت‌ها تحت ( اشبى ايرا اف مارى « 2 » ) به اكد هجوم بردند و ايلاميها از دجله عبور كردند و بطوريكه يك وقايع‌نگار مىنويسد « اور با حربه از پاى درافتاده و بنام يك ملت مستقل براى هميشه نابود گرديد » .
ايسن ، لارسا و ايلام
ايسن ، لارسا و ايلام
ما راجع بدولت‌هاى ايسن و لارسا شرحى بطور مختصر در صفحهء 92 مذكور داشته‌ايم كه اكنون ميتوانيم آن را بسط و توضيح بدهيم . اشبى ايرا سلسله‌اى در ايسن تاسيس كرد كه تا پنج پشت سلطنت داشتند ، ليكن در عين حال يك دولت رقيبى عملا در لارسا ، انتهاى باطلاقهاى فرات كه فقط هفتاد ميل از ايسن فاصله داشت ، به روى كار آمد . اين وقايع و امور را كه پيچيده و غريب به نظر ميآيد ميتوان به بهترين وجهى تفسير نمود و گفت كه ايلام ، كه بعد از برانداختن امپراطورى اور هيچيك از متصرفاتش را ضميمه نكرده بود ، هرچند آخرين پادشاه آن « با زنجير به ايلام رفت و گريست و لابه نمود » لارسا را حفاظت ميكرده است .
اين مسئله كه سلسلهء اموريت تحت نفوذ فرهنك سومر بوده از اينجا ثابت مىشود كه پايتخت وى به ايسن انتقال يافت كه در آنجا شهرهاى سومر را كه از تاخت‌وتازهاى
( 1 ) - Ziggurat . ( 2 ) - Ishbi - Irra Of Mari .